1
BÖLÜM 1.
GİRİŞ
Gelişen teknoloji ile piyasadaki rekabet koşulları gittikçe zorlaşmaktadır. Taleplerin kısa sürede değerlendirilmesi, maliyetlerin düşürülmesi, kalitenin arttırılması, bilgi birikiminin etkin şekilde kullanılabilmesi daha da önem kazanmaktadır. Bu yüzden firmalar bu şartlara uymak için bilgisayar teknolojilerindeki gelişmeleri yakından takip etmek ve bu teknolojileri yaygın olarak kullanmak zorundadırlar. Aksi halde piyasa içindeki payları gittikçe düşecek belki de firmalarını kapatmak zorunda kalacaklardır.
Bilgisayar destekli uygulamalar genel olarak Bilgisayar Destekli Mühendislik ( Computer Aided Design – CAE ), Bilgisayar Destekli Tasarım ( Computer Aided Design – CAD ), Bilgisayar Destekli İmalat – CAM ) başlıkları altında ele alınmıştır. Bu çağdaş sistemler bilgisayar ile mühendislik uygulamalarının bütünleşmesine imkan sağlar.
Kişisel bilgisayarların kullanımının yaygınlaşması ile bilgisayar destekli sistemler kişisel bilgisayarlarda uygulanabilir hale gelmiştir. Gelişen ve yaygınlaşan bilgisayar teknolojisi ile küçük sanayi sistemlerinde kişisel bilgisayarlar bazında uygulamalar giderek artmaktadır. Bilgisayar yazılımlarının küçük sanayi sistemlerinin ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde oluşturulması ile günümüzde bilgisayar kullanımını daha aktif hale getirmektedir.
BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM (CAD) NEDİR?
Bilgisayar Destekli Tasarım, ( B.D.T ) imalatının yapılması düşünülen bir parçanın veya bir konstrüksiyonunun ortaya çıkarılmasında yardımcı olmak için bilgisayar sistemlerinin kullanılmasıdır. Daha basit olarak da imalatı düşünülen parçanın ilk olarak bilgisayar ortamında oluşturulmasıdır.
Bilgisayar Destekli Tasarım sayesinde tasarımcılar ve mühendisler tasarımlarını elektronik ortamlarda gerçekleştirebilirler. Bu sayede yaptıkları tasarımlar üzerinde çok daha hızlı şekilde değişiklikler yapabilmekte ve istedikleri zaman yazıcıdan bu elektronik bilgileri kağıda dökebilmektedirler. Tamamladıkları parçaları montaj edebilmekte ve böylece yaptıkları tasarımın bütün halinde düzgün çalışıp çalışamayacağını rahatlıkla kontrol edebilirler.
Üstelik tüm bunları yapabilmek için bir bilgisayar programcısı olmanıza gerek yoktur. Fakat bilgisayar sistemlerini daha önceden kullanıyor olmanız komutları daha hızlı girmenizi sağlayacağından size kolaylık sağlayacak ve hız kazandıracaktır.
2
Tasarımcı çalışmaları sırasında bilgisayarın tüm özelliklerini kullanacaktır. Yapılan çalışmalar Sabit disklerde veya yedekleme ünitelerinde saklanacak gerektiği zaman bu çalışmalar tekrar açılacak üzerlerinde değişiklikler yapılacak bu değişiklikler sonrası belki tekrar yazıcıdan çıktılar alınacak ve çalışmalar tekrar kaydedilip saklanacaktır. Bu yüzden B.D.T çalışmaları için iki ana gereksinim bulunmaktadır.
Donanım : Bu kısım B.D.T yazılımlarının çalışması için gerekli parçalardan ibarettir. Bunlar bilgisayarı oluşturan ana parçaların ( Kasa, sabit disk, anakart, işlemci, v.s ) yanında yazıcı, tarayıcı gibi çeşitli birimlerdir.
Yazılım : Bu kısım donanımı kontrol eden programların bütünüdür. Bilgisayarın çalışması için ilk olarak bir işletim sistemi gereklidir. İşletim sisteminin yanında B.D.T için özel programlar gereklidir. Örneğin : Pro\ENGINEER, CATIA, SolidWorks gibi.
Pro\ENGINEER Wildfire 2.0 yazılımı Merkezi Amerika’ da bulunan PTC şirketine aittir. Bu programın Türkiye dağıtıcısı İNFORMATİK A.Ş’ dir.
PTC web sayfası www.ptc.com
INFORMATIK web sayfası www.infoma.biz
Pro\ENGINEER Wildfire 2.0 programı sanayinin bir çok kesiminde yaygın olarak kullanılmaktadır. Ticari fiyatı yaklaşık 7.000 USD’ den başlamaktadır. Programın kullanımını iyi kavrayan ve kendini geliştiren arkadaşlar kendilerine rahatlıkla iş bulabilirler.
Program çok geniş kullanım amacına sahip olduğundan programın kullanımıyla ilgili tüm bilgileri ders süresince size aktarmamız mümkün olmamaktadır. Ders boyunca sadece Part Modeling yani parça modelleme kısmı anlatılacaktır.
Programın çalıştırılabilmesi için bilgisayarınızda Ethernet Kartı bulunmalıdır. Ethernet kartı olmayan bilgisayarda program çalıştırılamaz. Bunun için her öğrencinin bilgisayarına bir adet Ethernet kartı taktırması gerekir.
Programın kullanımı sırasında üç tuşlu Mouse kullanımına gereksinim bulunmaktadır. Bu yüzden mouse’ ları üç tuşlu olmayan arkadaşlar kendilerine üç tuşlu mouse almalıdırlar.
3
BÖLÜM 2.
TEORİK BİLGİLER
Bilgisayar Destekli Tasarımda çalışmalar üç boyutlu olur. Yani yapılan çalışmalar X, Y ve Z eksenlerinde ölçülere sahiptirler. B.D.T’ de tasarım yapma işlemine modelleme de denir. Üç çeşit modelleme tekniği vardır.
TEL KAFES MODELLEME - (wireframe): Bu yöntemde köşeler X,Y,Z eksenlerin deki konumlarına göre bilgisayara girilir. Girilen bu noktalar daha sonra çizgilerle birleştirilir. Bu şekilde üç boyutlu fakat sadece sınırları belli olan çizgisel bir model oluşturulur. İşte bu modele tel kafes model denir. Bu tür modellerde yüzey bilgileri yoktur.
Tel Kafes Modelleme Örneği
YÜZEY MODELLEME-(surface-modeling) : Bu modelleme tekniği tel kafes modelleme tekniğinin bir üst seviyesidir. Tel kafes modelin üzerine yüzey bilgileri de ilave edilir. Örnek olarak bir küp tel kafes olarak modellenirse yukarıdaki şekildeki gibi gözükecektir. Yüzey bilgileri de ilave edildiğinde model aşağıdaki şekildeki hale gelir. Bu modellemede yüzey bilgisi mevcuttur. Fakat yüzeylerin birbirine bağlantı durumları belirsizdir. Yani yüzey modellemede, tasarlanan parçanın belirsizliği hala sürmektedir. Parçanın içi, dışı, hacmi, kütlesi gibi bilgiler bu tür modellerde bulunmaz.
Yüzey Modelleme Örneği
4
KATI MODELLEME-(Solid Modeling) : Bu modelleme tekniği en gelişmiş ve en çok kullanılan modelleme tekniğidir. Bu teknikle oluşturulan modeller tam anlamıyla bir bütündür. Yani parçanın tüm fiziksel ve mekanik özelliklerini taşırlar. Bu yöntemle modellenen parçaların bir hacmi, bir yoğunluğu, bu yoğunluk ve hacme bağlı olarak bir kütlesi ve bazı mekanik özellikleri otomatik olarak hesaplanır. Örnek olarak bir küp tel kafes ve yüzey modelleme ile modellendiğinde kullanılan B.D.T programı bu parçaya ait fiziksel ve mekanik özellikleri otomatik olarak hesaplayamaz. Katı modelleme yöntemi ile oluşturulursa bu işlemler otomatik olarak yapılır.
Katı Modelleme Örneği
Katı modelleme yönteminde model oluşturmak için çeşitli yöntemler kullanılabilir. Bunlardan bazıları aşağıda ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Ayrıca bu konular uygulama yazılımı olan Pro\ENGINEER programının kullanım anlatımında tekrarlanacaktır.
Extrude Yöntemi ( Yükseltme Yöntemi )
Bu yöntemde katı model çizilen kesitin yükseltilmesi ile oluşturulur. Örneğin 30x30x30 mm ebatlarındaki bir kübün katı modelini oluşturmak için 30x30 mm ölçülerinde bir kare çizilir ve daha sonra bu kare 30 mm yükseltilir böylece küp oluşturulmuş olur.
Revolve Yöntemi ( Döndürme Yöntemi )
Bu yöntemde katı model çizilen kesitin bir eksen etrafında istenilen açıda döndürülmesi ile oluşur. Örneğin bir dikdörtgeni bir kenarı etrafında 360 derece döndürürsek ortaya bir silindir çıkar.
5
Sweep Yöntemi ( Sürükleme Yöntemi )
Bu yöntemde katı model çizilen bir kesitin yine çizilen bir yörünge üzerinde sürüklenmesi ile oluşur. Örneğin U şeklindeki bir kesiti S şeklindeki bir yörünge üzerinde sürüklersek ortaya S şeklinde bir U profil çıkar.
Blend Yöntemi ( Kesit Birleştirme Yöntemi )
Bu yöntemde katı model çizilen iki ayrı kesitin birleştirilmesi ile oluşur. Örneğin bir daire ve dikdörtgen çizilirse blend yöntemi ile daireden dikdörtgene geçen bir katı model oluşturulmuş olur.
Blend Yöntemi
6
BÖLÜM 3.
Pro\ENGINEER WILDFIRE 2.0 PROGRAMININ TANITILMASI
Program Ekranı
A – Model Tree ( Model Ağacı ) : Bu kısımda parça modelleme sırasında uygulanan işlemler sıralanır.
7
B– Browser – Çizim Alanı : Bu kısım Pro\ENGINEER programının web sitesine bağlanmak ve gerektiğinde bilgi almak için kullanılır. Kapatıldığında ise yerine çizim alanı gelir. Çizim Alanı parça modellemenin yapıldığı kısımdır.
C - Menüler : Bu kısımda programın komutlarını içeren ve yukarıdan aşağıya doğru açılan menüler bulunur.
8
File Menüsü : Bu menüde çalışılan dosya ile ilgili işlemlerin yapıldığı komutlar bulunur.
New – Yeni dosya açma
Open – Daha önceden kaydedilmiş bir dosyayı çağır.
Set Working Directory - Dosyalarımızı kaydedeceğimiz dizini belirleme
Close Window – Çalışılan dosyayı kaydetmeden kapar.
Save – Kaydetme
Edit Menüsü : Bu menüde çalışılan dosya ile ilgili düzenleme ve değişikliklerin yapıldığı komutlar bulunur.
Regenerate – Yapılan çalışmayı güncelleme.
Setup – Üzerinde çalışılan tasarım ile ilgili özellikleri ayarlayan komutların bulunduğu menüdür.
( Malzeme özellikleri, birim sistemi, v.s )
Scale Model – Çalışılan modeli büyültüp küçültmeye yarar.
View Menüsü : Yapılan çalışma ile ilgili görsel ayarlamaların yapıldığı komutların bulunduğu menüdür.
Repaint – Modeli tekrar görüntüler. Ekran kartlarından kaynaklanan monitör üzerinde oluşan nokta ve çizgileri temizler.
Color And Appearance – Model rengini değiştirmek için kullanılır.
Insert Menüsü : Model oluşturmak için kullanılan komutların bulunduğu menüdür.
Hole – Dairesel delik açmak için kullanılır.
Shell – Oluşturulan katı modelin içini boşaltıp saç malzeme haline getirir
Rib – Destek elemanı oluşturur.
Round – Köşe yuvarlar.
Chamfer – Köşe kırar. ( pah kırma diye de geçer. )
Extrude – Herhangi bir kesiti yükselterek katı model oluşturur.
Revolve – Herhangi bir kesiti döndürerek katı model oluşturur.
Sweep – Herhangi bir kesiti herhangi bir yörünge boyunca sürükleyerek model oluşturur.
Analysis Menüsü : Oluşturulan model ile ilgili analizlerin yapıldığı komutlar bulunur.
Measure – Herhangi bir çizginin boyunu, iki çizgi arasındaki mesafeyi ve bazı ölçüm işlemlerini yapmaya yarar.
Model Analysis – Oluşturulan model ile ilgili analizler yapar. Hacim, kütle atalet momenti gibi özellikleri listeler.
9
Info Menüsü : Bu menüde model ile ilgili bilgilerin ( hangi yöntemlerle yapıldığı, ölçü büyüklükleri, v.s. ) listelendiği komutlar bulunur.
Applications Menüsü : Bu menü ile programın diğer kısımlarına geçiş sağlanır. Örneğin Part ( parça modelleme ) kısmından Sheet Metal ( saç metal modelleme ) kısmına geçiş gibi.
Tools Menüsü : Bu menüde model üzerinde çeşitli işlemler yapmaya yarayan araçlar bulunmaktadır.
Model Player – Oluşturulan modeli baştan sona adım adım izlemek için kullanılır.
Model Sectioning – Model üzerinde kesit almak için kullanılır.
Mapkeys – Kısayol tuşları oluşturmak için kullanılır.
Environment – Model ile ilgili çeşitli ayarlamalrın yapıldığı kısımdır.
Options – program açılırken yüklenmesi istenilen ayarlamaların yapıldığı kısımdır.
Window Menüsü : Çalışma penceresi ile ilgili ayarların yapıldığı kısımdır.
Activate – Birkaç çalışma aynı anda açıkken pencereler arası geçiş yapıldığında yeni geçilen pencerede işlem yapmak için o pencereyi aktif hale getirmeyi sağlar.
Close – Çalışılan pencereyi kapatır.
Help Menüsü : Yardım komutlarını içerir.
D – Araç Çubukları : Bu kısımda programın bazı komutlarının kısayolu bulunur.
Yeni bir çalışma dosyası açmak için kullanılır. Önceden yapılmış ve kaydedilmiş bir dosyayı açmak için kullanılır. Üzerinde çalışılan dosyayı kaydetmek için kullanılır. Açık olan dosyayı yazdırmak için kullanılır. Ekrandaki görüntüyü tazeler.
10
Model Merkezini kapar/açar. Model haricindeki tüm ayrıntıları kapar/açar. Model görüntüsünü yakınlaştırır. Model görüntüsünü uzaklaştırır. Modeli en uygun şekilde görüntüler. Model görüntüsünü kaydeder. Kaydedilmiş görüntüyü ekrana getirir. Modeli tel kafes şeklinde görüntüler. ( Çizgisel olarak ) Modeli görünmez kısımlar görünecek şekilde görüntüler. ( Çizgisel olarak ) Modeli sadece görünen kenarları ile görüntüler. ( Çizgisel olarak ) Modeli katı olarak görüntüler. Yardımcı düzlem görüntüsünü açar/kapar. Yardımcı eksen görüntüsünü açar/kapar. Yardımcı nokta görüntüsünü açar/kapar. Yardımcı Koordinat sistemini açar/kapar.
E – Gizleme Oku : Bu oka tıklandığında Model Tree yani model ağacı gizlenir. Aynı oka tekrar tıklanırsa bu sefer model ağacı açılacaktır.
F- Gizleme Oku : Bu oka tıklandığında Browser gizlenir ve Çizi Alanı ortaya çıkar. Aynı oka tekrar tıklanırsa bu sefer Browser açılacaktır.
11
G – Mesaj Penceresi : Programın kullanımı sırasında yapılan işlemlerle ilgili bilgilerin listelendiği kısımdır.
Datum Plane, Datum Axes, Datum Csys İfadelerinin Açıklanması
Datum Plane : Yardımcı Düzlem anlamına gelir. Herhangi bir işlem için Extrude, Revolve, v.s, çizilecek kesitler bu yüzeylere çizilir.
Program açıldığında otomatik olarak üç adet yüzey [Front ( ön ), Top (Üst) ve Right ( Sağ )] karşımıza çıkar. Bunlardan herhangi birini kullanabileceğimiz gibi kendimiz yeni bir düzlem de oluşturabiliriz.
Datum Axes : Yardımcı Eksen anlamına gelir. Her dairesel parçada otomatik olarak bir adet yardımcı eksen oluşturulur.
Datum Point : Yardımcı nokta anlamına gelir. Model oluşturma sırasında zaman zaman bazı özel noktalara ihtiyaç duyulduğunda oluşturulur.
Datum Csys : Yardımcı koordinat sistemi anlamına gelir. Model oluşturma sırasında otomatik olarak bir tane koordinat sistemi oluşturulur. İhtiyaç duyulursa kullanıcı kendisi yeni yardımcı koordinat sistemleri tanımlayabilir.
BAŞLANGIÇ AYARLARININ YAPILMASI
Çalışma Dizininin Ayarlanması
Pro/ENGINEER yazılımını kullanırken yapılan çalışmaları kaydederken hep aynı klasörü kullanmak faydalı olmaktadır. Zaman içinde yapılan çalışmalara geri dönmek istendiğinde bu sayede dosyalara erişim rahat sağlanabilmektedir. Bu klasöre çalışma dizini ( Working Directory ) denilmektedir.
Program ilk açıldığında çalışma dizininin otomatik olarak belirttiğimiz dizin olmasını istiyorsak;
İlk olarak masaüstünde bulunan Pro/Engineer simgesine mouse’ un sol tuşuyla bir kez tıklandıktan sonra mouse’ un sağ tuşuna tıklanır ve özellikler menüsü seçilir.
12
Başlama yeri yazan kısmın karşısına daha önceden oluşturulmuş bir dizin ismi ( c:\working gibi ) girilir ve Tamam butonuna tıklanır.
Bu işlem sonrasında program açıldığında herhangi bir dosya kaydedildiğinde kayıt işlemi otomatik olarak belirlediğiniz dizin içine olacaktır.
Birim Sisteminin Ayarlanması
Pro/Engineer programı açıldığında birim sistemi İngiliz birim sistemlerine ( Inch/Lbm/Second ) göre ayarlanmıştır ve bizim kullandığımız birim sistemine ( milimeter/Newton/Second ) uymamaktadır. Bu yüzden çalışmaya başlamadan önce birim sistemlerinin ayarlanması gerekmektedir. Ayarları yapmak için ilk olarak yeni bir dosya açmak gerekmektedir. Yeni dosya açtıktan sonra Edit menüsünden Setup seçilir. Sağ tarafta açılan menüden Units Seçilir.
13
Açılan pencerede ilk olarak yukarıdaki resimde gözüktüğü gibi 1 numaralı işlem yapılır, yani milimeter Newton second yazısı tıklanır. Bu yazı tıklanınca 2 ile gösterilen Set kısmı aktif olur ve Set butonu tıklanır. Bu butona tıklanınca yeniden aşağıda görüldüğü gibi bir pencere açılır.
Bu pencerede altı çizgiyle çizilen seçenek tıklanır ve OK butonuna tıklanır. Bu işlem sonucunda bu küçük pencere kapanacaktır. Bir önceki pencere tekrar aktif hale gelecektir. İşlemleri tamamlamak için 3 nolu butona (Close) tıklanır ve birim sistemi ayarlama işlemi tamamlanmıştır.
Fakat bu ayar sadece bu dosya için yapılmıştır ve sadece Pro/Engineer yazılımı açık kaldığı sürece bu ayarlar geçerli olacaktır. Dolayısıyla programı kapatıp tekrar açtığımızda bu ayarların tekrar yapılması gerekmektedir. Şimdi, bu gibi her açlışta değiştirilmesi gereken bazı ayarları bir kere yapıp , bu işlemleri her yeni açılışta okutup ayarların güncelleşmesini sağlayacak bir dosya olan CONFIG.PRO dosyasının ayarlanması anlatılacaktır.
Config.pro Dosyasının Ayarlanması
Config.pro dosyasını oluşturmak için ilk olarak Tools menüsünden options seçeneği seçilir. Açılan pencerede istenilen ayarlar sıra ile yapılıp eklenir. Tabi bu ayarların yapılması için belli bir tecrübe gerekmektedir. Çünkü her bir ayarın kendine özgü bir adı vardır ve bu adlar ingilizce olarak belirtilmektedir. İlk olarak birim sistemlerinin ayarlarının yapılması gerekmektedir. Bunun için aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi options kısmına, template_solidpart yazılır ve hemen altındaki find butonuna tıklanır.
14
Find butonuna tıklanınca açılan yeni pencerede şekilde görüldüğü gibi altı çizili olan template_solid_part tıklanır. Bu işlem sonrasında milimetre-newton ve saniye cinsinden bizim istediğimiz şablonu bulmak için Browse butonuna tıklanır. Açılan pencerede Look In kısmından sırasıyla C – PTC – proeWildfire2.0 – Templates – mmns_partsolid seçilir ve aşağıdaki open butonuna tıklanır. Pencere kapanır ve bir önceki pencereye dönülür. Buradan sırası ile Add/Change ve Close butonlarına tıklanır. Daha sonra yapılan değişikleri onaylamak için Ana pencerede Apply butonuna tıklanır. Bu ayarı da Config.pro ismiyle çalışma dizini içerisine saklamamız gerekmektedir. Bunun için aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi Save As butonuna tıklanır.
Açılan pencerede Name kısmına küçük harfler ile config.pro yazılır ve Ok butonuna tıklanır. Böylece config yani ayar dosyamız hazırlanmış ve çalışma dizinimiz içine kaydedilmiş olur. Artık Pro/ENGINEER programı her açıldığında çalışma dizinimiz içinde bulunan config dosyasını her açılışta okuyacak ve içindeki ayarları otomatik olarak yapacaktır.
MAPKEY ( KISAYOL) OLUŞTURMA İŞLEMİ
15
1. Mapkey – Kısayol oluşturma komutu ile programda en çok kullanılan komutların kısayolları oluşturulabilir. Böylece çalışma sırasında tek bir tuşa basarak istenilen komut uygulanabilir.
Kısayol oluşturmak için ilk olarak yeni bir çalışma açmak gerekir yeni bir çalışma ( File – New ) açtıktan sonra Tools menüsünden Mapkeys seçilir.
2. Açılan pencerede aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi New butonuna tıklanır.
3. New butonuna tıklanınca tekrar bir pencere açılır. Açılan bu pencerede kısayolların tanımlaması yapılacaktır. İlk olarak Key Sequence kısmından kısayolun tuşu belirlenir. Bu örnekte klavyedeki F2 tuşu kısayol atanacak tuş olarak belirlenmiştir. Atama yapmak istenilen tuşun önünde $ işaretinin bulunması gerekmektedir. Name kısmına kısayolu oluşturulacak komutun ismi yazılır. Bu örnekte extrude ( yükseltme ) komutunun kısayolu oluşturulacaktır. Description kısmına (isteğe bağlı olarak boş da bırakılabilir.) komut ile ilgili açıklama yazılır. Daha sonra Record butonuna tıklanır. Bu butona tıkladıktan sonra kayıt edilecek işlem (ki bu örnekte extrude komutu) uygulanır.
16
4. Sırası ile Insert menüsünden Extrude tıklanır. Daha sonra aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi çizim alanının sol alt köşesindeki Placement ( 1 numaralı kısım ) tıklanır ve açılan kısımda Define ( 2 numaralı kısım ) tıklanır. Placement ve Define butonlarına tıklamanın amacı kesitin çizileceği yardımcı yüzeyi belirlemektir.
5. Bu işlemden sonra aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi stop butonuna tıklanır. Bu tıklama sonrası Ok butonu aktif hale gelir ve Ok butonu da tıklanır.
17
6. Bu işlemler sonrası artık Extrude komutu için Mapkey- Kısayol tanımlanmış olur. Fakat bu tanımlama Pro/Engineer programı kapatıldığında kaybolur. Bunun için bu kısayol Config.pro dosyası içine kaydedilmelidir ki her açılışta kullanılabilir hale gelsin. Bunun için ilk olarak aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi Save butonuna tıklanır.
18
7. Açılan pencerede Ok butonuna tıklanır ve yapılan kısayol tanımlamaları artık config.pro dosyası içine kaydedilmiş olur.
8. Tools menüsünden Options komutuna tıklanırsa oluşturulan Mapkey – Kısayolların artık config.pro dosyası içinde olduğu görülecektir.
19
SISTEM RENKLERİNİN AYARLANMASI
Pro/ENGINEER çalışma ortamında renk ayarlarını yapmak için ilk olarak View menüsünden Display Settings seçilir. Bundan sonra System Colors seçilir. Daha sonra açılan pencerede aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi, Blended Background seçeneğindeki tik kaldırılır. Bu işlemden sonra hemen üstünde Background (Arka Plan) kısmından simgesi seçilir.
Bu simge seçilince arka plan rengini ayarlamak için yeni bir pencere açılır. Açılan pencerede altı çizili imleçler en sağa doğru getirilerek beyaz renk sağlanır ve Close butonuna tıklandıktan sonra bir önceki pencerede de Ok butonuna tıklanır. Böylece çizim alanının zemin rengi beyaz olarak değiştirilmiş oldu. İmleçlerle oynanarak istenilen farklı renkler elde edilebilir.
Aynı şekilde Geometry ( parça), Hidden line (görünmez çizgi), Sketch ( iki boyutlu çizim ), Curve (eğri) renkleri de değiştirilebilir. Önemli olan; Backgrund (arka Plan) ile Geometry ( parça) renklerinin ayrı ayrı olmasıdır.
ÇİZİLEN PARÇANIN GÖRÜNTÜ AYARLAMALARI
Daha önceden çizilmiş veya yeni çizilmekte olan parçalar bazen göze iyi gözükmezler. Modelin daha iyi gözükmesi için bazı ayarlar yapılır. Bu ayarlara ulaşmak için View menüsünden Display Settings ve Model Display seçilir.
General ( Genel ) başlıklı kısımda;
Display Style - Görüntü Şekli
Wireframe – Tel Kafes
Hidden Line – Görünmez Kenarlar ile Birlikte
20
No Hidden Line – Görünmez Kenarlar Hariç
Shading – Kaplanmış
Edge/Line başlıklı kısımda ;
Edge Quality – Kenar Kalitesi
Medium – Orta
Low – Alçak
High – Yüksek
Very High – Çok Yüksek
Shade başlıklı kısımda ;
Quality – Kaplama Kalitesi
(1-10 arası) - Alçaktan Düşüğe Doğru
ÇİZİLMİŞ MODELE RENK ATAMA
Elde bulunan mevcut model üzerine renklendirme işlemi yapmak için, Wiev menüsünden Color and Appearance seçilir. Açılan pencerede aşağıdaki şekilde görüldü gibi, 1 nolu kısımda bulunan color yazısının üzerindeki renge tıklanır. Açılan pencerede istenilen renk ayarı yapılır ve Close butonuna tıklanır. 2 nolu kısımda ise hazırda bulunan renklendirme veya resimli kaplama işlemleri yapılabilir. Bunun için 2 nolu kısımdan bir top seçilir. Seçilen top Apply butonu ile parçaya aktarılır. Son olarak Pencerenin en altındaki Close butonuna tıklanarak pencere kapatılır.
21
KATI MODELLERİN DEĞİŞİK GÖRÜNÜMLERDE KAYDEDİLMESİ
1. Modellemesi biten parçaların görsel olarak ayarlanması gereklidir. Yapılan tasarım çeşitli açılardan görüntülenerek, bu görüntüler kaydedilebilir. Böylelikle kaydedilen görüntüler istendiği zaman tekrar çağırılarak görüntülenir.
2. Bu işlemlerin yapılacağı komut VIEW – Orientation Menüsünün altındaki Reorient komutudur.
3. Komuta girince aşağıda görülen pencere açılır. Şekilde görüldüğü gibi Saved Views tıklandığında program tarafından otomatik olarak kaydedilmiş görüntülerin isimleri çıkar.
22
4. Kaydedilen görüntülerden herhangi birini akrana getirmek için görüntü ismi seçilir ve SET komutu tıklanır. Farklı görüntüleri kaydetmek için model istenilen hale getirilir. Daha sonra Name kısmına görüntüyü hatırlatacak bir isim girilir ve kaydetmek için Save butonuna tıklanır. Bu şekilde görüntü verilen isimle kaydedilmiş olur.
5. Kaydedilen görüntülere kolayca ulaşım sağlayabilmek için programın üt tarafında bulunan menülerden Saved Views ( Kaydedilmiş Görüntüler ) butonuna tıklanır açılan pencerede kaydedilmiş görüntü ismi tıklanır ve ekrana getirilir.
23
BÖLÜM 4.
PARÇA MODELLEMEYE GİRİŞ
Pro/ENGINEER programında 10 değişik modelleme kısmı bulunmaktadır. Bunlardan en çok kullanılan ve bizim de işleyeceğimiz parça modelleme (Part) kısmıdır. Bunun yanında montaj (assembly), imalat ( manufacturing), iki boyutlu çizim (Drawing) gibi kısımları da mevcuttur.
1.İlk olarak FILE menüsünden New komutu seçilir ve açılan pencerede oluşturulacak parçaya uygun bir isim girilir ( bu örnek için uyg1 ) ve OK tuşuna tıklanır. Bu örnekte bir küp çizeceğiz. Bunun için bir dikdörtgen çizip extrude etmek gereklidir.
2. Extrude yöntemi ile parça oluşturmak için INSERT menüsünden Extrude seçilir. Daha sonra sol alt koşedeki PLACEMENT menüsüne ve Define butonuna tıklanır. Bunun amacı herhangi bir yardımcı düzlem üzerine extrude işlemi uygulanacak kesiti çizebilmektir.
24
3. Bu butona tıklandığında sağ yan tarafta yeni bir pencere açılır. Açılan bu pencerede kesitin çizileceği yardımcı düzlem seçilecektir. Seçim işlemini yapmak için pencere üzerinde plane ifadesinin yanındaki kutucuğa tıkladıktan sonra FRONT, TOP veya RIGHT yardımcı düzlemlerinden biri seçilir (Bu örnekte FRONT).
Seçim işlemi yapılır yapılmaz aynı penceredeki reference ve orientation kısmı otomatik olarak seçilecektir. Reference ve orientation kısmı çizilecek kesitin yerleştirmesi ile ilgilidir. İleride uygulamalar yapıldıkça bu kısım daha iyi anlaşılacaktır. Son olarak Sketch butonuna tıklanır. Artık ortam kesiti çizmek için hazırdır.
4. Çizim alanının yanında References isimli bir dialog kutusu açılır. Bu kutu yapılan çizimleri ölçülendirirken referans olarak kullanılacak yardımcı yüzeylerin belirtildiği kısımdır. Bu kısımda otomatik olarak iki tane referans ekseni seçilidir. İleriki konularda ilave olarak referans ekseni seçme işlemi anlatılacaktır. Bu kutucukta Close butonuna tıklanır.
25
5. Bu kısımda extrude edilecek kesit çizilir. Dikdörtgen çizmek için sağ taraftaki dikdörtgen simgesine tıklanır. Aşağıda şekilde görüldüğü gibi dikdörtgen iki köşegen noktası ( 1 ve 2 ) kullanılarak çizilir. Önce 1 noktası tıklanır. Sonra Mouse 2 noktasına götürülür ve sol tuşa tıklanır. Böylece dikdörtgen tamamlanmış olur. Dikdörtgen komutundan çıkmak için orta tuşa tıklanır .
6. Dikdörtgen çizim işlemi tamamlandıktan sonra otomatik olarak verilen ölçülendirmeler kendi ölçülendirmelerimiz ile değiştirilir. Bunun için ilk olarak sağ taraftaki ölçülendirme butonuna tıklanır. Daha sonra ölçülendirmek istenilen çizgi üzerine tıklanır çizgi kırmızı renk alır. Bundan sonra ölçü çizgisinin konulması istenilen yere mouse’ un orta tuşu ile tıklanır.
26
7. Eğer iki çizgi arası ölçülendirilmek isteniyorsa, ilk olarak birinci çizgi, daha sonra ikinci çizgi üzerine Mouse sol tuşu ile tıklanır. İkiside kırmızı renk alır. Son olarak ölçü çizgisinin konulacağı yere mouse’ un orta tuşu ile tıklanır.
8. Aynı ölçülendirme işlemleri yatay ölçüler için de gerçekleştirilir. Son durum aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi olur
27
9. Yapılan ölçülendirmeleri değiştirmek için sağ tarafta bulunan simgelerden ölçü değiştirme simgesi ( modify the values of dimension) seçilir. Bu işlemden sonra değiştirilmek istenen ölçüler sırası ile tıklanır ( 1,2,3,4 ). Tıklama işlemi sırasında ölçü çizgilerinin üzerine değil ölçü rakamlarının üzerine tıklanmalıdır. Tıklama işlemi sonrasında açılan penceredeki regenerate seçeneğinin önündeki çentik tıklanarak kaldırılır. Regenerate güncelle demektir. Ölçülerin hepsi seçildiğinden tamamını bir anda güncellemek en iyisidir. Yoksa her ölçü değiştirildiği anda güncelleme yapılırsa şekil karışabilir. Bu işlemlerden sonra ölçüler açılan pencerede tek tek değiştirilir. Pencere de değiştirilecek ölçü seçildiğinde ana pencerede de aynı ölçü kutucuk içine alınır. Böylece hangi ölçünün değiştirileceği de karışmamış olur. Ölçülendirme işlemi sırasında kenarlar 100, ve bu kenarların referans eksenlerine uzaklığı 50 birim olarak değiştirilmelidir.
10. Son olarak yeşil çentik ( tik) butonuna tıklandığında şekil otomatik olarak girilen ölçülere göre güncellenir.
28
11. Artık kesit çizme işlemi bitmiştir. Bundan sonraki adım çizilen kesiti istenilen ölçüde yükseltmektir. Bunun için kesit ortamından çıkmak gereklidir. Bu ortamdan çıkmak için sağ taraftaki simgelerden mavi renkteki çentik ( tik ) tıklanır.
12. Bu işlemden sonra açılan pencerede aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi 4 nolu kısımdan yükseltme miktarı ( ki bu örnek için bu miktar 100’ dür.) girilir ve Enter tuşuna basılır. 8 nolu simgede gözlük üzerine tıklanırsa ön izleme moduna girilir. Yani parçanın bitmiş hali nasıl olur o gözlenir. Bu durumda mouse’un orta tuşuna basılı tutularak Mouse hareket ettirilirse parça kendi ekseni etrafında döner. Bu modan geri dönmek için tekrar gözlük üzerine tıklanır veya 7 nolu simgeye tıklanır. Her şey tamamsa ve parça modellemeyi bitirmek için 9 nolu simgeye tıklanır ve modelleme tamamlanmış olur.
29
1 nolu simge parçanın katı model olarak oluşturulacağı, 2 nolu simge parçanın yüzey model olara oluşturulacağı anlamına gelir. Bu seçeneklerden 1 nolu simge aktif halde olmalıdır. 3 nolu simge parçanın kesitinin çizildiği yardımcı düzlemin parça oluşturulduğunda parçanın neresinde olacağını belirtir. Bu seçenekte parçanın ortasında ( both sides ) seçeneği seçili olmalıdır. 5 nolu seçenek parçanın yardımcı yüzeyden hangi tarafa yükseltileceği ile ilgilidir. 3 nolu seçenekte both sides seçili olursa bu seçenek herhangi bir işlev gerçekleştirmez. 6 nolu seçenekte ise parça profil şeklinde yükseltilir. Yani belirli bir kalınlığı olan boru şeklinde de denebilir. Bu seçenek tıklandığında kalınlık girmek için bir kutucuk daha açılır. İstenilen kalınlık değeri girilip klavyeden Enter tuşuna basılır. Bu seçenek kullanılmak istenmiyorsa tekrar 6 nolu simgeye tıklandığında seçenek kapanır. Yukarıda da bahsedildiği gibi şekle son hali verildiğinde 9 nolu simgeye tıklanarak işlem tamamlanır ve model hazır hale gelir.
13. Son olarak model, File menüsünden save komutuna tıklanarak kaydedilir. Bu komuta tıklandığında açılan mesaj penceresinde dosya ismi görünür. Bu isim değiştirilemez ve klavyeden
30
Enter tuşuna basılarak veya mesaj penceresinin yanındaki tik simgesine tıklanarak komut tamamlanır.
NOT :
* Modeli döndürmek için farenin orta tuşuna basılı olarak fareyi hareket ettirmeniz gerekir.
* Modeli büyültüp küçültmek için klavyeden CTRL tuşu ve farenin orta tuşuna basılı olarak fareyi ileri geri hareket ettirmeniz gerekir. Farede orta tuş yok yerine tekerlek varsa tekerleği döndürerek de modeli büyültüp küçültebilirsiniz.
* Modeli kaydırmak için Klavyeden SHIFT tuşu ile beraber fareni orta tuşuna basılı olarak fareyi istediğiniz yönde hareket ettirmeniz gerekir.
31
BÖLÜM 5.
DEĞİŞİK KESİTLERDE PARÇA OLUŞTURMA
1.İlk olarak FILE menüsünden New komutu seçilir ve açılan pencerede oluşturulacak parçaya uygun bir isim girilir ( bu örnek için uyg2 ) ve OK tuşuna tıklanır. Bu örnekte çizgi ve dairelerden oluşan bir örnek kesit çizilecek ve bu kesit extrude edilecektir.
2. Extrude yöntemi ile parça oluşturmak için INSERT menüsünden Extrude seçilir. Açılan pencerede aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi sol alt taraftaki REPLACEMENT ve DEFINE sırasıyla tıklanır. Bunun amacı herhangi bir yardımcı düzlem üzerine extrude işlemi uygulanacak kesiti çizebilmektir.
32
3. Bu butona tıklandığında sağ yan tarafta yeni bir pencere açılır. Açılan bu pencerede kesitin çizileceği yardımcı düzlem seçilecektir. Seçim işlemini yapmak için pencere üzerinde plane ifadesinin yanındaki kutucuğa tıkladıktan sonra FRONT, TOP veya RIGHT yardımcı düzlemlerinden biri seçilir. Bu örnekte FRONT seçilir.
Seçim işlemi yapılır yapılmaz aynı penceredeki reference ve orientation kısmı otomatik olarak seçilecektir. Reference ve orientation kısmı çizilecek kesitin yerleştirmesi ile ilgilidir. Son olarak Sketch butonuna tıklanır. Artık ortam, kesiti çizmek için hazırdır.
4. Çizim alanının yanında References isimli bir dialog kutusu açılır. Bu kutu yapılan çizimleri ölçülendirirken referans olarak kullanılacak yardımcı yüzeylerin belirtildiği kısımdır. Bu kısımda otomatik olarak iki tane referans ekseni seçilidir. İleriki konularda ilave olarak referans ekseni seçme işlemi anlatılacaktır. Bu kutucukta Close butonuna tıklanır.
33
5. Bu kısımda extrude edilecek kesit çizilir. Line komutu için simgesine tıklanır. Artık yapılacak iş çizilmek istenen çizginin başlangıç ve bitiş noktalarına sıra ile tıklamaktır. Daire çizmek için de simgesine tıklanır. İlk olarak merkez noktası tıklanır ve Mouse bir miktar hareket ettirilerek tekrar tıklanır. Böylece daire de çizilmiş olur. Çizimleri oluşturmak için aşağıdaki şekiller referans alınmalıdır.
34
6. Herhangi bir kesiti extrude edebilmek yani yükseltmek için sadece bir kapalı alan olmalıdır. Fakat buradaki şekilde iki adet kapalı alan bulunmaktadır. Bunun için kapalı alan sayısını bire düşürmek gerekir. Bu örnekte dairenin yarısını budayarak kesiti tek kapalı alan haline getirmek gerekmektedir. Bunun için yan simgelerden simgesi (dinamik budama) seçilir. Daha sonra budanması istenen çizgi üzerine Mouse ile gelinir ve çizgi renk değiştirince tıklanır ve o çizgi budanır. Aşağıdaki şekildeki gibi 1,2,3 ve 4 nolu çizgiler sıra ile tıklanır.
35
7. Budama işleminden sonra aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi ölçülendirme işlemi gerçekleştirilir ve gerekli değişiklikler yapılır. Budama ve ölçülendirme sırasında bilgisayarınızdaki değerler aşağıdaki değerlerden farklı olabilir. Ders sonundaki flash dosyasında da değişik ölçülendirme yapılmıştır. Dairelerin yarıçapını ölçülendirme için ölçülendirme simgesi seçildikten sonra önce daire yayı üzerine tıklayıp daha sonra dışarıda bir noktaya orta tuşla tıklamak gerekir.
8. Bu işlem sonrasında artık kesit yükseltilmeye hazırdır. Yükseltme işlemi için simgesine tıklanır. Açılan pencerede derinlik olarak 50 girilir ve klavyeden enter tuşuna basılır. Daha sonra yardımcı yüzeyler her iki yöne yani both sides olarak ayarlanır. Ön izleme yaptıktan sonra da son işlem olarak sağ taraftaki simgelerden yeşil tik simgesine tıklanır ve parça hazır hale gelir. Son olarak parça kaydedilir ve pencere kapatılır.
36
BÖLÜM 6.
OLUŞTURULAN KATI MODELİN GERİYE DÖNÜK DEĞİŞTİRİLMESİ
Yapılan katı modelin oluşturulması sonrasında geriye dönük işlemler yapmak gerekebilir. Pro/ENGINEER programı parametrik bir program olduğundan her parça için yapılan işlemleri geriye dönük olarak değiştirmek mümkündür. Genelde modelleme bittikten sonra yapılan işlemlerden birinde hata olduğunda kullanılır. Düzeltme yapıldığında program otomatik olarak modeli yeni düzenlemenin yapıldığı şekle getirir.
1. Bu işlemi gerçekleştirmek için model ağacı açık olmalıdır. Model ağacından değişiklik yapılmak istenen kısım farenin sol tuşuna basılarak seçilir. İkinci adımda fare hareket ettirmeden sağ tuşa basılır ve bu tuş bırakılmadan edit definition seçeneğine tıklanır.
2. Model ağacında seçilen kısım sağ taraftaki çizim alanında da kırmızı çizgi ile belirtilir. Edit definition kısmına tıklanınca alt tarafta mesaj penceresi açılır.
3. Çıkan pencerede değişiklik yapılmak istenen duruma göre seçim yapılır. 1 numaralı kısımdan çizilen kesit ile ilgili düzenlemeler yapılır. 2 numaralı kısımdan işlemin derinlik ayarları, 3 numaralı kısımdan derinlik miktarı, 4 numaralı kısımdan yön değişiklikleri yapılır. 5 nolu kısım ön izleme, 6
37
nolu kısım ise işlemi tamamlayıp çıkmak için kullanılır. Çizilen kesitte değişiklik yapmak için 1 nolu kısma (PLACEMENT ve EDIT) tıklanır.
4. Sağ tarafta açılan pencerede SKETCH butonuna tıklanır. Bu işlem sonrasında kesit çizimi ekrana gelir istenilen değişiklik yapıldıktan sonra ( çap ölçüsü, kesit tipi, v.s ) sağ taraftaki mavi tik işaretine tıklanır. Açılan pencerede OK butonuna tıklanır. Ön izleme yapıldıktan sonra da tekrar sağ taraftaki mavi tik işaretine tıklanarak işlem tamamlanır.
38
BÖLÜM 7.
OLUŞTURULAN MODEL ÜZERİNE EKLEME VE ÇIKARMA YAPMA
Not: Bu uygulamayı yapmak için bir önceki derste yapılan ve kaydedilen uyg2.prt dosyasını açmak gerekir. Yapılacak işlemler bu örnek üzerine yapılacaktır.
1. File Menüsünden open seçilir ve açılan pencerede uyg2.prt seçilir ve OK tıklanır. Açılan parça üst yüzeyi rahatça seçilecek şekilde döndürülür.
2. Yapılacak işlemlerde üst yüzey kullanılacak olduğundan rahat seçim yapmak için yardımcı düzlemler, yardımcı eksenler, koordinat sistemi simgelerine tıklayarak görünmez hale getirilir.
3. Insert Menüsünden Extrude seçilir. Daha sonra çizim kısmına geçmek için sol alt köşedeki PLACEMENT ve DEFINE simgesine tıklanır. Daha sonra açılan pencere aracılığıyla parçanın üst yüzeyi seçilir ve sketch butonuna tıklanır. Şimdi sıra çizilecek kesit için referans verme işlemindedir. Bunun için aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi 1,2,3 ve 4 nolu çizgiler sıra ile tıklanır. Referans seçmenin amacı çizilen kesitin nereye göre ölçülendirileceğini belirlemektir. En son close butonuna tıklanır.
39
4. Artık sıra yükseltilecek kesiti çizmeye gelmiştir. Kesit aşağıdaki şekilde görüldüğü üzere çizilir. Kesiti çizmeden önce parça x işaretli butona tıklanarak çizgisel hale getirilir. Sırasıyla 1= 25, 2= 50, 3= 35 ve 4= 70 olarak değiştirilir. Ölçüleri değiştirmek için simgesi kullanılır.
40
5. Çizim ve ölçülendirme işlemi tamamlandığında yükseltme işlemine geçmek için sağ taraftaki mavi tik işareti tıklanır. Derinlik kısmına 30 girilir ve klavyeden enter tuşuna tıklanır. Ön izleme kısmından parçanın son hali gözlenebilir.
6. Ön izleme modundan çıkmak için tekrar 4 nolu butona tıklamak yeterli olur. İşlem tamamlandığında yeşil tik butonuna tıklanarak işlem sonlandırılır. Çizilen kesiti yükselterek önceki kesite eklemek değil de çıkartmak istenirse o zaman 1 nolu kısımdan derinlik girildikten sonra 3 nolu butona tıklanır. 2 nolu buton ile parçanın yönü değiştirilir. Yükseltilen kesit parçaya eklenmek değil de çıkarılmak isteniyorsa yönü tam tersi istikamette olmalıdır ki önceki parçadan çıkarılsın. Parçanın çıkarılmış halini görmek için ön izleme yapılır ve daha sonra yeşil tik’ e tıklanarak parça tamamlanır. Son olarak parça kaydedilir.
41
BÖLÜM 8.
DÖNDÜRME YÖNTEMİ İLE KATI MODEL OLUŞTURMA
1. İlk olarak yükseltme yönteminde yaptığımız gibi FILE menüsünden NEW tıklanır.Açılan pencerede çalışmaya isim verilir. Revolve1 ismi bu çalışma için uygundur. Son olarak OK butonuna tıklanır.
2. Açılan pencerede INSERT menüsünden REVOLVE (döndürme )seçilir.
42
3. Döndürülecek kesiti çizmek için sol alt tarafta açılan PLACEMENT ve DEFINE simgelerine tıklanır. Front yardımcı düzlemi seçilir ve yan tarafta açılan ufak pencereden SKETCH seçilir.
43
4. Açılan yeni pencerede ( references) close butonuna tıklanır. Artık çizim aşamasına gelinmiştir.
5. Çizim aşamasında ilk olarak döndürme ekseni çizilmelidir. Döndürme eksenini çizmek için sağ taraftaki simgelerde LINE butonu üzerindeki oka tıklanır ve LINE komutu alt komutları ile birlikte açılır. Oradan da kesik çizgi ( eksen çizgisi ) seçilir. Daha sonra aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi iki adet nokta tıklanır ve eksen çizgisi tamamlanmış olur.
44
6. Çizilen eksen çizgisi etrafında döndürülecek kesit aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi çizilir ve ölçülendirilir.
7. Ölçülendirilen değerler aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi değiştirilir ve açılan pencerede işaretine tıklanarak işlem tamamlanır.
45
8. Kesit çizme işlemi tamamlandığından sağ taraftaki mavi tik işareti tıklanarak kesit çizme bölümünden çıkılır.
9. Açılan pencerede 1 numaralı kısımda 360 derece girilir ve klavyeden enter tuşuna basılır. Deneme yapmak için 180, 270 veya istenilen döndürme değeri girilir ve klavyeden enter tuşuna basılır. 2 numaralı kısımda şekilde görüldüğü gibi both sides (iki yöne) seçilir. 3 numaralı kısımda gözlük simgesine tıklanırsa ön izleme yapılır. Ön izleme kısmından çıkmak için tekrar gözlük simgesine tıklanır. Son olarak parçayı tamamlamak için 4 numaralı simge yani tik işaretine tıklanır.
10. Modelleme işlemi tamamlandığından modeli kaydetmek için FILE menüsünden SAVE tıklanır ve alt tarafta açılan pencerede sağ taraftaki tik simgesine tıklanarak modelleme işlemi bitirilir.
11. Model kaydedilir.
BÖLÜM 9.
46
EXTRUDE ve REVOLVE YÖNTEMLERİNİN ORTAK KULLANIMI
1. İlk olarak yeni uygulama için FILE menüsünden NEW seçilir. İsim olarak da UYG5 girilir ve OK butonuna tıklanır.
2. INSERT menüsünden EXTRUDE seçilir. Daha sonra SKETCH kısmına geçmek için sol alt köşedeki PLACEMENT ve DEFINE tıklanır. Daha sonra FRONT yardımcı düzlemi seçilir ve açılan pencerede SKETCH butonuna tıklanır.
3. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi kesit çizilir, ölçülendirilir ve ölçülendirmeler güncellenir.
47
4. Tüm işlemler bitince sağ taraftaki tik işaretine tıklanır.
5. Aşağıda şekilde görüldüğü gibi 2 numaralı kısımda derinlik olarak 60 girilir. 1 numaralı kısımdan both sides ( iki yönlü ) seçilir. 3 numaralı kısımdan ön izleme yapılır ve 4 numaralı kısımdan da işlem tamamlanarak katı model oluşturulur.
48
6. Oluşturulan katı modeli kullanarak üzerine REVOLVE yöntemi ile bir parça eklemek için INSERT menüsünden REVOLVE tıklanır. Revolve komutu kullanılarak eklenecek parçayı oluşturmak için bir düzlem veya yüzey seçmek gerekir. Bunun için sol alt köşedeki PLACEMENT ve DEFINE simgesi tıklanır ve açılan pencereden FRONT yardımcı düzlemi seçilir ve SKETCH butonuna tıklanır. Şekil üst taraftaki araç çubuklarından 1 nolu simgeye tıklanarak çizgisel hale getirilir. 2 nolu simgeye de tıklanarak yardımcı düzlemler kapatıldıktan sonra referans tanımlamak için şeklin sağ, sol ve üst kenarları seçilir.
7. Yukarıda belirtilen işlemlerden sonra ilk olarak işaretli komut kullanılarak 1 ve 2 numaralı noktalar tıklanarak aşağıdaki şekilde olduğu gibi döndürme ekseni çizilir.
49
8. Döndürme ekseni çizildikten sonra döndürülecek kesit 1,2,3 ve 4 numaralı çizgiler şeklinde oluşturulur. Çizilen kesitin döndürme ekseninin tek tarafında olmalısına dikkat edilmelidir. Şekil çizildikten sonra ölçülendirme yapılır ve ölçüler güncellenir.
9. Güncelleme işleminden sonra da sağ taraftaki simgelerden tik işareti tıklanarak çizim işlemi tamamlanır.
50
10. Açılan pencerede 1 numaralı ksımdan Both Sides ( iki yöne ), 2 numaralı kısımdan 260 seçilir. 3 numaralı kısımdan istenirse ön izleme yapılır ve işlemleri bitirip katı modeli tamamlamak için 4 numaralı simgeye tıklanır.
11. Son olarak parça kaydedilir ve sayfa kapatılır.
51
BÖLÜM 10.
SWEEP YÖNTEMİ İLE KATI MODEL OLUŞTURMA
Sweep Türkçe’ de sürükleme anlamına gelir. Burada da, çizilen bir yörünge üzerinde çizilen bir kesiti sürükleyerek katı model oluşturma anlamına gelir.
1. Her zamanki gibi ilk olarak FILE menüsünden NEW seçilir. Bir isim verildikten sonra OK butonuna tıklanır.
2. INSERT menüsünden SWEEP alt menüden de PROTRUSION seçilir. Bu adımdan sonra sağ tarafta açılan ufak pencereden Sketch Traj ( Yörünge çizme) seçilir. Bu işlemden sonra yörünge çizilecek düzlem (TOP) seçilir. Yine açılan pencerede OK ve DEFAULT seçilir. Sağ tarafta açılan REFERENCES penceresi CLOSE butonuna tıklanarak kapatılır ve yörünge aşağıdaki şekillerde gözüktüğü gibi çizilip,ölçülendirilip güncellenir.çizilir.
52
3. İşlem tamamlandıktan sonra sağdaki tik işareti tıklanır. Bir sonraki adımda çizilen yörünge boyunca sürüklenecek olan kesit çizilir, otomatik ölçülendirmede ölçü rakamının üzerine farenin sol tuşu ile çift tıklanır ve açılan pencerede ölçülendirme silinir ve yerine 5 girilir ve klavyeden enter tuşuna basılır.
53
4. Artık yörünge ve kesit çizimi bitmiştir. Tekrar sağ taraftan tik işaretine tıklanır.
5. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi sağ tarafta açılan pencerede OK butonuna tıklanır ve model tamamlanır.
6. VIEW menüsünden ORIENTATION ve Standart Orientation seçilir. FILE menüsünden SAVE tıklanır. Son olarak da Klavyeden ENTER tuşuna tıklanarak model kaydedilir.
54
BÖLÜM 11.
BLEND YÖNTEMİ İLE KATI MODEL OLUŞTURMA
Bu yöntem ile çizilen iki kesit katı olarak birleştirilir. Aşağıdaki şekilde blend yöntemi ile oluşturulan bir katı model gözükmektedir.
1. FILE menüsünden New seçilir. Daha sonra Part kısmı seçili olarak Name (isim) kısmına istenilen ad verilir ve Ok butonuna tıklanır.
2. INSERT menüsünden Blend ve Protrusion seçilir. Sağ tarafta açılan pencerede Done tıklanır.
55
Burada paralel çizilecek yani arasında geçiş yapılıp birleştirilecek ola kesitlerin birbirine paralel olacağı ve kesitlerin çizileceği belirtilir.
3. Yine çıkan pencerede Done seçilir.
Bu pencerede de done kısmına tıklanır. Straight keskin geçiş smooth ise yumuşak geçiş anlamındadır.
4. Bu adımda açılan pencerede çizilecek ilk kesit için bir yardımcı yüzeyin seçilmesi istenir. Bu adımda FRONT yardımcı yüzeyi seçilir ve açılan pencereden Okay seçilir. Burada Flip oluşturulacak katı modelin yönünü belirtir.
5. Açılan pencerede default seçilir. Burada yapılan seçim yardımcı yüzeylerin çizilecek kesit için hazırlanması anlamındadır.
6. Bu adım yapılacak kesit çizimi için referansların belirlenmesi amacıyla kullanılır. Referanslar otomatik olarak verildiğinden sadece Close butonuna tıklamak referansları tanımlamak için yeterli olacaktır.
56
7. İlk kesit çizilir ve ölçülendirilir. Bunun için ilk olarak sağdaki simgelerden dikdörtgen seçilir ve mouse’un sol tuşu ile köşegen noktalarını belirlemek vasıtası ile dikdörtgen çizilmiş olur. Daha sonra çizilen dikdörtgenin ölçüleri aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi değiştirilir. Komuttan çıkmak için mouse’ un orta tuşuna tıklamak yeterli olacaktır. Ölçüleri değiştirmek için ölçü yazısının üstüne çift tıklanır.
Bu işlem sonrası ilk kesitin çizimi tamamlanmıştır. Şimdi sıra ikinci kesiti çizmeye gelmiştir.
8. İkinci kesiti çizmek için Sketch menüsünden Feature Tools ve daha sonra Toggle section seçilir. Bu işlem sonrası ilk kesit pasif hale geçecektir. İkinci kesit bu işlemden sonra seçilir bu örnekte ikinci kesit daire şeklinde olacaktır. Daire çizmek için ilk olarak sağ taraftan daire simgesi seçilir. Daha sonra merkez aynı olmak kaydı ile daire çizilir ve çap ölçüsü aşağıdaki şekilde görüldüğü üzere değiştirilir.
57
Dikkat edilecek konu geçiş yapılacak olan kesitlerin köşe sayılarının eşit olma mecburiyetidir. Bu durumda dairenin de dört adet köşeden oluşması gerekmektedir. Diğer bir deyişle daireden dikdörtgene geçiş için daire 4 parçaya bölünmelidir. Bunun için ilk olarak sağ taraftaki simgelerden seçilir. Bu komut ile ilk olarak daireyi dört eşit parçaya bölecek şekilde iki adet referans çizgisi merkezden geçmek şartı ile çizilir ve aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi ölçülendirilir.
Ölçülendirme işleminden sonra dört noktadan daireyi bölmek için tekrar sağ taraftaki simgelerden komutu seçilir. Bu komut tıklandığı yerden çizgileri bölmek için kullanılır. Yukarıdaki şekilde de görüldüğü gibi 1,2,3 ve 4 nolu noktalar tıklanır. Böylece daire aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi 4 eşit parçaya bölünmüş olur. Artık kesit çizimleri tamamlanmıştır.
58
Çizim modundan çıkmak için sağ taraftaki simgelerden tik işareti tıklanır. Bu işlem sonrasında aşağıda açılan mesaj penceresinde kesitler arası uzaklık 500 olarak girilir ve sağ taraftaki yeşil tik işaretine tıklanır.
Bu işlem sonrasında yapılacaklar tamamlanmıştır. Son olarak sağ taraftaki işlem penceresinden de Ok tıklanır ve model tamamlanmış olur.
59
BÖLÜM 12.
ROUND ve CHAMFER KOMUTLARI
1. Round ve Chamfer komutlarını uygulamak için daha önceden çizilmiş bir katı modele ihtiyaç bulunmaktadır. Bu yüzen ilk olarak herhangi bir katı model FILE menüsünden OPEN komutu ile çağırılır. Burada UYG1 örnek olarak kullanılacaktır. Yapılacak işlemlerde kolaylık sağlaması açısından Yardımcı Düzlemler gizlenir.
2. Round komutu köşeleri yuvarlar. Köşe yuvarlamak için INSERT menüsünden ROUND seçilir. Daha sonra yuvarlatma yarıçapı 1 numaralı kutucuktan girilir. Bu işlemden sonra yarıçapı 3 olacak şekilde yuvarlatılması istenen kenarlar 2,3 ve 4 seçilir. Son olarak işlemi tamamlamak için 5 nolu tik tıklanır.
60
3. Model aşağıdaki şekilde görüldüğü hale gelecektir.
4. Chamfer komutu aşağıda açıklanan alt komutları içermektedir.
61
EDGE Chamfer : Kenar Kırma
DxD : Aynı büyüklükte iki kenar kırma
D1xD2 : Kırılacak iki kenarın kırılma miktarını ayrı ayrı belirterek kenar kırma
AnglexD : Kırılma açısı ve kırılma miktarı girerek kenar kırma
45XD : 45 derece açı ve kırılma miktarı girerek kenar kırma
CORNER Chamfer : Köşe Kırma
5. Burada EDGE Chamfer komutuna D1xD2 örnek gösterilecektir. INSERT menüsünden Chamfer ve EDGE Chamfer seçilir. Model kenarları rahat seçmek için aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi döndürülür. 1 nolu pencereden D1xD2 seçilir. 2 nolu pencereden 10 ve 3 nolu pencereden 15 girilir. Daha sonra 4 nolu kenar tıklanır.
6. 4 nolu kenar tıklandıktan sonra model aşağıdaki şekilde görülen hale gelir.
62
7. D1 ve D2 değerleri el ile istenildiği gibi değiştirilebilir. Bunun için yukarıdaki şekilde görülen fare karelerin üzerine getirilir ve farenin sol tuşuna basılı olarak fare hareket ettirilir. Son olarak işlemi onaylamak için yeşil renkteki tik işaretine tıklanır. D1xD2 seçeneğinin haricindeki seçenekleri tek tek deneyip uygulayınız.
8. CORNER Chamfer için INSERT menüsünden Chamfer ve CORNER Chamfer seçilir. Daha sonra aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi kırılacak köşeye ait kenarlardan biri seçilir. X işareti kırılacak köşeyi 1 ise köşeye ait kenarlardan birini temsil etmektedir. Yani 1 numaralı kenar seçilmelidir.
63
9. 1 numara ile gösterilen kenar seçildikten sonra kırmızı renge döner. Bu adımdan sonra sağ taraftaki menu manager kısmından Enter-Input seçilir. Alt tarafta açılan mesaj penceresinden bu kenar için kırılması düşünülen değer ( burada örnek olarak 20 alınmıştır. ) girilir ve klavyeden ENTER tuşuna basılır.
10. Bu işlemden sonra model üzerinde kırılacak köşeye ait diğer kenar yeşil renk alır. Bu kenar için de kırma ölçüsü girmek için sağ taraftaki Menu Managerden, Enter-Input seçilir ve aşılan mesaj penceresinden 30 değeri girilir ve klavyeden ENTER tuşuna basılır.
11. Köşeye ait son kenar da yeşil rengi alır. Bu kenar için de Menu Managerden, Enter-Input seçilir ve aşılan mesaj penceresinden 15 değeri girilir ve klavyeden ENTER tuşuna basılır.
12. son olarak işlemi tamamlamak için sağ taraftaki pencereden aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi OK butonuna tıklanır ve CORNER Chamfer yani köşe kırma işlemi tamamlanmış olur.
64
BÖLÜM 13.
DELİK OLUŞTURMA
1. İlk olarak FILE menüsünden NEW tıklanır ve açılan pencerede Name kısmına “delik_delme” girilir ve Ok butonuna tıklanır. Delik delme işleminden önce delik delinecek parça oluşturulacaktır.
2. INSERT menüsünden Extrude komutu seçilir. Daha sonra aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi sol alt köşede bulunan PLACEMENT (yerleşim) kısmından DEFINE (tanımla) seçilir ve TOP (üst) yardımcı yüzeyi seçilir.
3. Bu işlemden sonra sağ tarafta açılan SKETCH (çizim) penceresinde SKETCH seçilir.
65
4. Daha sonra tekrar sağ tarafta açılan PREFERENCES (referanslar) penceresinden CLOSE tıklanır.
5. Sağ taraftaki simgelerden dikdörtgen seçilir ve aşağdaki resimde görüldüğü gibi 1 ve 2 noktaları sıra ile tıklanarak dikdörtgen çizilir. Daha sonra bu dikdörtgen yine şekildeki gibi ölçülendirilir.
6. Dikdörtgen kesiti tamamlanmış olduğundan sağ taraftaki simgelerden mavi renkli tik işareti tıklanır.
66
7. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi derinlik kısmına 150 ve yardımcı yüzey yerleştirme kısmından da BOTH SIDES seçilir. Daha sonra da sağ tarafta görülen yeşil tike tıklanır.
8. Bu işlem sonrasında aşağıda görülen parça delik delme işlemini uygulamak için hazırlanmış duruma gelir.
9. Parça daha sonraki uygulamalarda kullanılabileceğinden dolayı istenilen klasöre kaydedilir.
10. Delik delme işlemi için INSERT menüsünden HOLE (delik) komutu kullanır. Bu komuta girdikten sonra sol alt köşede açılan PLACEMENT (yerleşim) kısmına ve daha sonra primary kısmından da Select 1 Item kutucuğuna tıklanır. Bu kutucuğa tıklandıktan sonra deliğin oturtulacağı yüzey ( bu örnekte üst yüzey) tıklanır. Tıklama işleminden sonra bir silindir oluşacaktır.
67
11. Oluşan silindirin kenarlara olan uzaklıklarını tanımlamak için fare 1 nolu kutucuğun üstüne getirilir ve sol tuşa basılı şekilde A kenarının üzerine gelecek şekilde hareket ettirilir. Bu işlemden sonra 2 nolu kutucuk B noktasına sabitlenir.
12. Daha sonra ölçüler aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi A = 50, B= 50 ve C= 30 olarak değiştirilir.
68
13. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi deliğin derinliği de boydan boya olarak ayarlandıktan sonra işlemi tamamlamak için sağ taraftaki yeşil tik işaretine tıklanır.
SHELL KOMUTU
1. SHELL komutunu kullanmak için daha önceden hazırlanmış bir katı modele ihtiyaç bulunmaktadır. Bunun için FILE menüsünden OPEN seçilir ve istenilen model ( burada örnek olarak UYG1 kullanılacaktır. ) seçilerek ekrana getirilir.
69
2. SHELL komutunu kullanarak yukarıda görülen modeli istenilen yüzeyinden boşaltmak için INSERT menüsünden SHELL seçilir. Komut seçilince program otomatik olarak bir yüzeyi seçer ve içi boşaltılacak parçanın et kalınlığını da belirler. ( aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi )
3. Seçili yüzeyi değiştirmek için istenilen yüzey aşağıdaki gibi tıklanır. Daha sonra da et kalınlığı değiştirildikten sonra işlemi tamamlamak için sağ taraftaki yeşil tik tıklanır. Böylece işlem tamamlanmış olur.
70
BÖLÜM 14.
MODEL ÜZERİNDE ÖLÇÜMLERİN İNCELENMESİ
1. Zaman içinde tasarlanan bir parçanın modelleme sonrasında bazı ölçülerine ihtiyaç duyulabilir. Örneğin bir deliğin çapı yada iki kenar arasındaki uzaklık gibi. Bu yüzden model üzerinde tasarım tamamlandıktan sonra ölçüm yapabilmek için ANALYSIS menüsünde Measure seçilir.
2. Açılan pencerede yapılmak istenen ölçüm cinsi seçilir. İlk olarak diameter ( çap ) ölçeceğimiz için diameter seçilir. İkinci adımda ölçülmek istenen delik veya dairesel çıkıntı çapı üzerinde iç veya dış yüzeye tıklanır. Pencerenin alt kısmında tıklanan yüzeye ait çap ölçüsü otomatik olarak çıkacaktır. Her ayrı delik veya dairesel çıkıntı üzerindeki yüzeye tıklanınca bu değer değişir.
3. Aşağıda ölçüm yapılacak değerlerin Türkçe karşılıkları ve kullanım yöntemleri verilmiştir.
Curve Length : Çizgi uzunluğu. Bu yöntemde herhangi bir çizginin uzunluğunu ölçmek için Curve Length seçilir ve uzunluğu ölçülmek istenen çizgi tıklanır.
71
Distance : Uzaklık. Bu yöntemde iki çizgi arasındaki uzaklığı ölçmek için Distance ve sırasıyla iki çizgi seçilir.
Angle : Açı. Bu yöntemde iki çizgi arasındaki açıyı ölçmek için sırasıyla angle ve iki kenar veya çizgi seçilir.
Area : Alan. Bu yöntemde alanı ölçülmek istene yüzey area komutu seçildikten sonra tıklanır ve seçilen yüzeyin alanı bilgisayar tarafından otomatik hesaplanır.
Transform : Bu komut ile seçilen iki koordinat sistemi arasındaki X,Y,Z eksenleri arasındaki mesafe görüntülenir.
72
BÖLÜM 15.
DİKDÖRTGENSEL PATTERN İLE ÇOĞALTMA İŞLEMİ
Pattern işlemi çoğaltma anlamına gelmektedir. Bu hafta geçen hafta yapılan delik işlemi çoğaltılacak ve sayısı arttırılacaktır. Bunun için geçen hafta çizilen delik_delme. Prt dosyasını açmak gerekir.
1. Dosya açıldıktan sonra aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi sol taraftaki model ağacında delik (hole) işlemi bulunur.
2. Üzerine farenin sol tuşu ile bir kere tıkladıktan sonra farenin sağ tuşuna tıklanır ve açılan menüden Pattern seçilir.
73
3. Aşağıdaki resimde görüldüğü gibi Dimensions (ölçüler) kısmına tıklanır. Daha sonra A harfi ile gösterilen kısma tıklanır. Bu işlemden sonra C harfi ile gösterilen ölçünün üzerine tıklanır. Daha sonra açılan pencereye 50 girilir. Sonra B harfi ile gösterilen kısma tıklanır. Bu tıklama işleminden sonra D ölçüsüne tıklanır. Ona da 50 girilir. Burada 50 girmenin amacı her iki yönde de 50 birim farkla kopyalama yapılacaktır. Son olarak hangi yönde kaç tane kopyalama yapılacağıdır. C ölçüsü yönündeki sayıyı E kutucuğuna, D ölçüsü yönündeki sayıyı F kutucuğuna girmek gereklidir. Son olarak sağ taraftaki yeşil tik’ e tıklanır ve işlem biter.
4. Şekil aşağıdaki halini alır.
74
BÖLÜM 16.
DAİRESEL PATTERN YÖNTEMİ İLE ÇOĞALTMA
1. İlk olarak FILE menüsünden NEW tıklanır ve açılan pencerede Name kısmına “dairesel” girilir ve Ok butonuna tıklanır. Delik delme işleminden önce delik delinecek parça oluşturulacaktır.
2. INSERT menüsünden Extrude komutu seçilir. Daha sonra aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi sol alt köşede bulunan PLACEMENT (yerleşim) kısmından DEFINE (tanımla) seçilir ve TOP (üst) yardımcı yüzeyi seçilir.
3. Bu işlemden sonra sağ tarafta açılan SKETCH (çizim) penceresinde SKETCH seçilir.
75
4. Daha sonra tekrar sağ tarafta açılan PREFERENCES (referanslar) penceresinden CLOSE tıklanır.
5. Sağ taraftaki simgelerden dikdörtgen seçilir ve aşağdaki resimde görüldüğü gibi 1 ve 2 noktaları sıra ile tıklanarak dikdörtgen çizilir. Daha sonra bu dikdörtgen yine şekildeki gibi ölçülendirilir.
6. Dikdörtgen kesiti tamamlanmış olduğundan sağ taraftaki simgelerden mavi renkli tik işareti tıklanır.
76
7. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi derinlik kısmına 150 ve yardımcı yüzey yerleştirme kısmından da BOTH SIDES seçilir. Daha sonra da sağ tarafta görülen yeşil tike tıklanır.
8. Bu işlem sonrasında aşağıda görülen parça delik delme işlemini uygulamak için hazırlanmış duruma gelir.
9. Delik cinsi bu örnekte farklı olacağından ilk önce bir tane yardımcı eksen oluşturmak gerekir. Bunun için sağ taraftaki (create a datum axes) işaretine tıklanır. Bu durumda sağ tarafta bir pencere açılacaktır. Pencereye hiç dokunmadan ilk olarak aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi A yardımcı yüzeyine ve daha sonra klavyeden Ctrl tuşuna basılı olarak B yardımcı yüzeyine tıklanır. Böylece A ve B yardımcı yüzeylerinin kesiştiği yerde bir adet yardımcı eksen oluşmuş olacaktır.
77
10. Komutu tamamlamak için sağ taraftaki pencereden Ok tıklanır.
11. Delik oluşturmak için INSERT menüsünden HOLE tıklanır. Daha sonra sol alt taraftan PLACEMENT menüsü tıklandıktan sonra aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi X işareti ile gösterilen yüzey tıklanır.
78
12. X işareti ile gösterilen yüzey tıklandığında daire oluşturulur. İlk olarak PLACEMENT menüsünden aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi daire çeşidi Radial olarak değiştirilir.
13. Bu işlemden sonra aşağıdaki şekilde görüldüğü üzere 1 nolu kutucuğa farenin sol tuşu ile basılı tutarak aynı zamanda klavyeden CTRL tuşuna basılı olarak 3 nolu eksen çizgisinin üzerine getirilip bırakılır. Aynı şekilde klavyenin CTRL tuşuna basılı olarak arenin sol tuşu ile 2 nolu kutucuğa tıklanır ve 4 nolu yardımcı yüzey üzerine bırakılır.
14. Yapılan işlemlerden sonra şekil aşağıdaki hale gelir.
79
15. Bu işlemden sonra yukarıdaki şekilde görülen 1 nolu ölçü 0 (sıfır), 2 nolu ölçü 30 (otuz), 3 nolu ölçü de 20 (yirmi) olarak değiştirilir.
16. Son olarak aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi delik boydan boya olarak değiştirilir ve sağ taraftaki yeşil tik işaret tıklanarak delik işlemi tamamlanır.
17. Dairesel pattern işlemi için sol taraftaki model ağacından aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi Hole (delik) işleminin üzerine farenin sağ tuşu ile basılı tutulur ve Pattern menüsünün üzerine gelince bırakılır.
18. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi önce A kutusuna tıklanır, daha sonra 1 nolu ölçünün üzerine tıklanır. Açılan ufak pencerede 40 girilir. Bunun anlamı çoğaltma işleminde yarıçap 40 olacaktır. Daha sonra B kutucuğuna tıklanır ve bu sefer 2 nolu ölçünün üzerine tıklanır. Açılan ufak pencerede 45 girilir.bunun anlamı 45° lik açılar ile çoğaltma yapılacaktır. Son olarak C penceresinden 5 ve D penceresinden 8 girilir. 8 girmenin sebebi dairenin iç açısı 360° olduğundan 45° den 8 daire olacağıdır. 5 girmenin sebebi ise dışa doğru üç adet daire olacağıdır. İşlemi tamamlamak için sağ taraftaki tik işaretine tıklanır ve işlem tamamlanır.
80
19. Şeklin son halinin üstten görünüşü aşağıdaki gibidir.
81
BÖLÜM 17.
HELICAL SWEEP YÖNTEMİ İLE CİVATA ÇİZİMİ
1. Bu ve bundan sonraki hafta basit bir cıvata çizimi yapılacaktır. Cıvata çizimi için ilk olarak cıvata başını çizmek gerekir. Bunun için bir altıgen çizip bu altıgeni extrude (yükseltmek) etmek gerekir.
2. File Menüsünden NEW komutuna girilir. Açılan pencerede NAME kısmına CIVATA yazılır ve OK butonuna tıklanır.
3. INSERT menüsünden EXTRUDE tıklanır. Daha sonra sol alt köşeden PLACEMENT ve DEFINE tıklanır. TOP isimli yardımcı yüzey tıklanır ve sağ yanda açılan pencereden SKETCH tıklanır. Tekrar açılan PREFERENCES penceresinde CLOSE tıklanır. Böylece kesit çizimi için gerekli olan hazırlıklar yapılmış olur.
4. simgesine tıklanarak ilk olarak yardımcı yüzeyler çizim sırasında karışıklığa yol açmaması için kapatılır. İlk olarak aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi 300 çap ölçüsünde bir daire çizilir. Daha sonra dairenin üzerinde iken sağ tuşa basılı tutulur ve CONSTRUCTION seçilir. Bunun amacı çizilen bu dairenin referans olarak kullanılacağıdır. Daire kesik çizgi haline gelince referans olarak kabul edilmiştir. Referans çizimler program tarafından yardımcı çizim olarak kabul edilirler.
82
5. Referans daire çizildikten sonra altıgenin köşe noktalarını belirlemek için aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi iki adet referans doğru çizilir. Bunun için sağ taraftaki LINE simgesinden referans doğru seçilir. İlk olarak 1 daha sonra 2 nolu noktalara tıklanarak ilk referans doğrusu çizilmiş olur. İkinci referans doğrusunu çizmek içinde yine ilk olarak 1 daha sonra 3 nolu noktaya tıklanır. Komuttan çıkmak için farenin orta tuşuna basmak yeterli olacaktır. Bu işlemlerden sonra çizilen bu referans doğrular otomatikman açısal olarak ölçülendirilecektir. Bu ölçüler aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi 30 derece olarak değiştirilmelidir.
6. Artık altıgen çizmek için gerekli olan tüm referanslar hazırdır. Sağ taraftaki LINE simgesinden doğru komutu seçilir. Ve aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi sırasıyla 1,2,3,4,5,6 ve 1 nolu noktalara tıklanarak altıgenin çizimi tamamlanır.
83
7. Çizim tamamlandıktan sonra sağ taraftaki tik işaretine tıklanır. Daha sonra 1 nolu pencereden derinlik olarak 60 girilir ve klavyeden ENTER tuşuna basılır. İkinci olarak 2 nolu pencereden BOTH SIDES ( Her iki yöne doğru ) seçilir. Daha sonra 3 nolu pencerede gözüktüğü gibi gözlük simgesine yani ön izleme simgesine tıklanır. Şekil farenin orta tuşuna basılı olarak çevrilir. Daha sonra işlemi tamamlamak için 4 nolu pencerede görüldüğü gibi yeşil tik işaretine tıklanır ve işlem tamamlanır.
8. İlk olarak INSERT menüsünden EXTRUDE seçilir. Daha sonra sol alt köşedeki PLACEMENT kısmından DEFINE seçilir ve aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi X işareti ile belirtilen yüzey seçilir.
9. Sağ tarafta açılan pencere aşağıdaki şekildeki gibi gözükecektir ve SKETCH butonuna tıklanır.
84
10. Tekrar sağ tarafta açılan REFERENCES penceresinden CLOSE tıklanır. Artık ortam çizim yapmak için hazırdır. Sağ taraftaki simgelerden daire simgesi tıklanır ve aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi bir daire çizilir.
11. Çizim işlemi bittikten sonra sağ taraftaki mavi tik işareti tıklanır. Bu işlemle birlikte kesit çizim aşaması tamamlanmıştır.
12. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi yükseklik olarak 300 girilir ve sağ taraftaki yeşil tik işareti tıklanarak işlem tamamlanır.
13. FILE menüsünden SAVE komutuna tıklanarak çizilen parça kaydedilir.
85
14. Bir sonraki işlem cıvatanın diş kısmını oluşturmaktır. Bunun için de INSERT menüsünden HELICAL SWEEP ve PROTRUSION seçilir. Sağ tarafta açılan pencerede hiçbir değişiklik yapılmadan DONE tıklanır.
15. Bu işlemden sonra aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi RIGHT yardımcı yüzeyine tıklanır.
16. Seçim yapılınca yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi sağ tarafta açılan pencerede parça üzerinde bulunan ok sol tarafı gösteriyorsa OKAY butonuna tıklanır. Eğer ok sağ tarafı gösteriyorsa FLIP butonu ile ok sol tarafı gösterecek şekle getirilir ve OKAY butonuna tıklanır.
86
17. Yine çıkan pencerede Default tıklanır.
18. PREFERENCES penceresi açıkken aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi 1 ve 2 nolu çizgilere tıklanarak bu çizgilerin referans olarak kabul edilmesi sağlanır ve CLOSE butonuna tıklanır.
87
19. Sağ taraftaki LINE komutuna tıklandıktan sonra aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi sırasıyla 1 ve 2 nolu noktalar tıklanarak cıvata dişinin uzunluğu belirlenir. Daha sonra referans çizgi komutu ile cıvata dişinin döndürme ekseni 3 ve 4 nolu noktalar arası çizilir.
20. Bu işlem sonrasında ölçüler yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi ölçü yazılarının üzerine farenin sol tuşu ile çift tıklayarak değiştirilir. Daha sonra sağ taraftaki simgelerden mavi tik işareti tıklanır.
21. Mavi tik tıklandıktan sonra aşağıdaki pencerede görüldüğü gibi vida adımı (PITCH) 20 olarak girilir ve yeşil tik işareti tıklanır.
22. Sıradaki işlem vidanın kesitini çizmektir. Bunun için aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi LINE komutunu kullanarak bir üçgen çizilir ve ölçülendirilir.
88
23. İşlem bitince her zamanki gibi sağ taraftaki mavi tik işaretine tıklanır. Sağ tarafta açılan pencerede ok tıklanır. Son olarak da sağ taraftaki HELICAL SWEEP penceresinden OK tıklanır.
24. Son olarak FILE menüsünden SAVE ve OK tıklanarak çizim kaydedilir.