ÖZET
ALGORİTMA VE PROGRAMLAMAYA GİRİŞ

KULLANILAN SEMBOLLER
Programın Başladığını ve bittiğini gösteren sembol Giriş ve Çıkış Bilgilerinin yeraldığı sembol
İşlemlerin yeraldığı işlem sembolü Karar ve Kontrol İşlemlerinin sembolü
Bağlantı noktası sembolü Altprogram Sembolü
ALGORİTMALAR
Programcılıkta oluşturulan algoritmalar genel olarak üç kısma ayrılır:
1.Lineer (Basit) Algoritmalar.
2.Mantıksal Algoritmalar.
3.Döngülü Algoritmalar.
Bu algoritmaları ve bu algoritmalarla oluşturulmuş akış diyagramlarını inceleyelim.
Lineer (Basit) Algoritmalar: Mantıksal Algoritmalar: Döngülü Algoritmalar:
Pascal'a Giriş ve Özellikleri
1. Program küçük harfle yazılır(büyük harfle yazılan programın okunması ve kontrolu güç olur).
2. Blok başlatan deyimler hariç bütün satırlar ; ile sona erer. Blok başlatan deyimler
const, var, begin, if , for gibi deyimlerdir.
3. Program begin ile başlar end. ile sona erer. Bu ikisi arasında program deyimleri yer
alır.
4. end deyiminden önceki satır sonuna ; konulması isteğe bağlıdır.
5. Bir program birden fazla alt programı içerebilir.
6. Ekran deyimlerinin bağlı bulunduğu bir CRT fonksiyonu mevcuttur.
7. Bütün program ingiliz alfabesine uygun harflerden oluşmalıdır. Sadece write ve writeln
deyimlerinde tırnak içindeki metin yada hatırlatmalarda türkçe harfler kullanılabilir.
8. Her begin bir end; ile sona erer.
9.Değişken ve sabit isimleri 64 byte uzunluğunda olabilir. Değişken ve sabit isimleri
rakamla başlayamaz, isimler arası boşluk bırakılamaz. İsimlendirme 2 şekilde yapılabilir.
Birincisi ikinci kelime büyük harfle başlar veya iki kelime alt çizgi ile birleştirilir.
Editör Kullanımı
DOS’ta TP dizini içinde yer alır ve Turbo komutu ile çalışır, eğer kısayol oluşturulmuş ise
İkinci yol F10 tuşuna basarak istenilen pencereye ok tuşlarıyla hareket etmek ve pencereyi açmaktır. Bir diğer yol ise Alt tuşu ile birlikte pencere isminin ilk harfine basmaktır. Yani File menüsünü açmak için Alt + F tuşlarına birlikte basmak gerekir.
File File penceresi açıldığı zaman pull-down menü olarak yeni bir pencere açılır.
New : Yeni yazılacak program için yenir sayfa açar.
Open : Önceden diskete (Floppydisk) veya harddiske kaydedilen programlar derleyiciye
alınır. Open komutuna basıldığı zaman bir diyalog kutusu açılır ve mevcut programlar bu
kutu içinde ekrana listelenir. diyalog kutusu içinde ekrana listelenen herhangi bir
programı ekrana getirmek için Tab tuşuna basılır ve oklarla istenilen programın ismi
bulunur ve enter tuşuna basılır. Open penceresini açmak için F3 tuşuna da basılabilir.
Save: Ekrandaki programı diskete veya hard diske kaydetmek için Save komutuna basılır.
Burada programa uygun bir isim verilir ve enter tuşuna basılır. Derleyici otomatik olarak .
PAS uzantılı olarak programı kaydeder. Eğer program daha önceden kaydedilmişse, bu
kaydedilen program .BAK uzantılı olarak yedeklenir(BACKUP yapılır). Save komutu F2
tuşuna basılarak da aktif hale getirilebilir
Save as... : Ekrandaki programı farklı bir isimle diskete veya hard diske kaydeder. Bu
komut kullanıldığı zaman bir diyalog kutusu açılır ve ekrandaki program farklı bir isimle
diskete veya hard diske kaydedilir.
Save all : Derleyicinin pencerelerinde bulunan ve değiştirilme yapılmış bütün programlar
diskete yada hard diske kaydedilir.
Print : Ekrandaki program yazıcıya gönderilir ve yazılı çıktı alınması sağlanır. Printer
setup : Yazıcı ayarları yapılır.
Dos Shell : Geçici olarak Turbo Pascal derleyicisi terkedilir ve DOS’a dönülür. Exit komutu
ile tekrar Pascal derleyicisine geri dönülür.
Exit : Turbo Pascal derleyicisinden tamamen çıkılır.
Edit Edit penceresi açıldığı zaman pull-down menü olarak yeni bir pencere açılır.
Undo : Yapılan işlemler geriye doğru teker teker iptal edilir. Böylece yapılmış olan hatalar
düzeltilmiş olur.
Redo : Geriye alınmış işlemleri ileriye doğru adım adım yürütülmesi gerçekleştirir. Bu
seçenegin aktif olması için Undo seçeneğini kullanılmış olmalıdır.
Cut : Seçilmiş olan kısımların programdan çıkarılması ve istenirse başka bir yere
yapıştırılması için kullanılır. (Seçilen kısım clipboard'a alınır.)
Copy : Seçilmiş olan kısımların başka bir yere kopyalamak için kullanılır.((Seçilen kısım
clipboard'a alınır.)
Paste : Seçilmiş olan (ve Clipboard'a alınmış) kısımların başka bir yere yapıştırılmasında
kullanılır.
Clear : Seçilmiş olan kısımların sılınmesinde kullanılır.
Show Clipboard : Clipboard' da olan ksımların görülmesi için kullanılır.
Run Run penceresi açıldığı zaman pull-down menü olarak yeni bir pencere açılır.
Run : Programı çalıştırmak için kullanılır.
Step Over : Alt programlara girmeden programın satır satır işletilmesini sağlıyor.
Trace İnto : Programı satır satır işletmek için kullanılır.
Program Reset : Programın satır satır işletmesini durdurur.
Compile Compile penceresi açıldığı zaman pull-down menü olarak yeni bir pencere açılır.
Compile : Aktif penceredeki programı veya Unit'i derlenir varsa hatalar gösterilir.
Make : Aktif penceredeki programı değişen unitlerleriyle beraber derlenir.
Build : Aktif penceredeki programı tüm unitleriyle beraber derler.
Kısayollar
Seçme İişlemi İçin Kullanılan Kısayollar
Shift+End Satırı en sonuna kadar seçer.
Shift+Home Satırı ilk başına kadar seçer.
Shift+PageDown Aşağı doğru bir sayfa (20 satır) seçer.
Shift+PageUp Yukarı doğru bir sayfa (20 satır) seçer.
Shift+Ctrl+End Dosyanın sonuna kadar seçer.
Shift+Ctrl+Home Dosyanın başı
Kopyalama ve Silme için Kullanılan Kısayollar
Ctrl+Ins Seçilen yeri kopyalar.
Ctrl+Del Seçilen yeri kopyalar ve siler.
Shift+Ins Seçilen yeri yapıştırır.
Shift+Del Seçilen yeri siler.
Ctrl+Y Satır Sonuna kadar siler.
Ctrl+V Insert modu açık.
Ctrl+Ins Insert modu kapalı.
Ctrl+H Kursorün solundaki karakteri siler.
Ctrl+T Kursorün sagındaki karakteri siler.
Diğer Çok Kullanılan Kısayollar
F3 Önceden yapılmış olan programların açılmasını sağlar.
F2 Yeni yazılmış olan Programı kayıt eder.
CTRL + F9 Programı çalıştırır.
F8 Programı satır satır çalıştırır.
Alt + F9 Programı derler, yani yazılım hatalarını kontrol eder.
F9 Aktif penceredeki programı değişen unitlerleriyle beraber derlenir
F6 Ekranda farklı pencerelerde bulunan pascal programlarına geçişi sağlar.
F10 Ana menü çubuğunu aktif hale getirir.
GRAFİKLER
Kullanılan semboller
INİTGRAPH VE DETECTGRAPH
Turbo Pascal'da grafik komutlarının kullanılabilmesi için programların başında USES komutunda
GRAPH unit isminin yazılması gerekir. Fakat bu komutun hata vermemesi için çalışılan directory'de
GRAPH.TPU dosyası bulunmalıdır. Ayrıca makinanın grafik sürücüsüne uygun *.BGI dosyasının
(örneğin VGA grafik kartı için EGAVGA.BGI) ve değişik yazı fontları için *.CHR dosyalarının da aynı
direcyoryi içinde olması zorunludur.
Bilgisayar ekranını text ortamından grafik ortama geçirmek için kullanılan bir deyimdir. Bu
deyimin genel şekli aşağıdaki gibidir.
DETECTGRAPH (Grafik Sürücüsü, Grafik Modu)
LİNE VE SETCOLOR DEYİMLERİ
LINE Deyimi:
Bu deyim ekrana çizgi çizmek için kullanılır.
LINE (X1,Y1,X2,Y2)
(X1,Y1) : Çizilecek doğrunun başlangıç noktası
(X2,Y2) : Çizilecek doğrunun bitiş noktası
(X1,Y1)
\
(X2,Y2)
SETCOLOR ve SETBKCOLOR
SETCOLOR, yazı ve çizgi renklerini ; SETBKCOLOR ise zemin renklerini tanımlamak için kullanılır.
SETCOLOR (Renk No)
SETBKCOLOR (Renk No)
Renk No, 0 ile 15 arasında değişen bir tamsayıdır.
0 Siyah
1 Mavi
2 Yeşil
3 Açık Mavi
4 Kırmızı
5 Pembe
6Kahverengi
7 Beyaz
8 Koyu Gri
9 Parlak Mavi
10 Parlak Yeşil
11 Parlak Açık Mavi
12 Parlak Kırmızı
13 Parlak Pembe
14 Sarı
15 Parlak Beyaz
GEOMETRİK ŞEKİL ÇİZME DEYİMLERİ
RECTANGLE Çarpraz köşeleri verilen dikdörtgeni çizer. RECTANGLE (X1,Y1,X2,Y2) GETMAXX ve GETMAXY
GETMAXX, ekranın en büyük X değerini, GETMAXY ise en büyük Y değerini verir. Örnek olarak
ekrana sığabilecek en büyük dikdörtgeni çizdirmek için
RECTANGLE (0,0,GETMAXX,GETMAXY) yazmak yeterlidir. CIRCLE Bu deyim daire çizmek amacıyla kullanılır.
CIRCLE (X,Y, R) Burada X,Y dairenin merkezini göstermektedir. R ise dairenin yarıçapıdır. ARC Yay çizmek için kullanılan bir deyimdir. ARC (X,Y,Başlangıç Açısı, Bitiş Açısı, R) X,Y yayın merkezini, R ise yarıçapını göstermektedir. Başlangıç ve bitiş açıları yayın başlangıç ve bitişlerini göstermektedir. Açı, 0 ile 360 arasında değer alabilir. Yayın başlangıç ve bitiş açıları, saatin ters yönünün pozitif olduğu düşünülerek erilmelidir.
ELLIPSE Elips ve elipsel yay parçaları çizmek için kullanılır. ELLIPSE (X,Y, Başlangıç Açısı, Bitiş Açısı, XR , )
X,Y elipsin merkez koordinatını, XR elipsin X yönündeki yarıçapını, YR elipsin Y yönündeki yarıçapını
göstermektedir. Başlangıç açısı 0 , bitiş açısı 360 olursa tam bir elips çizilir.
PIESLICE Bu deyim, içi dolu dilim çizer. PIESLICE (X,Y, Başlangıç Açısı, Bitiş Açısı, R) X,Y daire diliminin merkezini, R yarıçapı göstermektedir. Başlangıç ve bitiş açıları daire diliminin başlangıç ve bitişlerini göstermektedir. Açı, 0 ile 360 arasında değer alabilir. Dilimin başlangıç ve bitiş açıları, saatin ters yönünün pozitif olduğu düşünülerek verilmelidir.
BAR Verilen iki köşe noktası arasına içi dolu bir çubuk çizmek için kullanılır. BAR (X1,Y1,X2,Y2)
X1,Y1 ve X2,Y2 çubuğun çarpraz köşe noktalarını göstermektedir. BAR3D Üç boyutlu bir kutu çizmek için ullanılır. BAR3D (X1,Y1,X2,Y2,Derinlik,Üst Gör.) X1,Y1 ve X2,Y2 çubuğun çarpraz köşe noktalarını göstermektedir. Derinlik 3. boyutun derinliğini gösterir. Üst gör. ise TRUE olursa 3. boyutun üst kısmı görünür. FALSE olması durumunda ise gözükmez.
DİĞER DEYİMLER
SETFILLSTYLE İçi doldurulacak kapalı şeklin desen ve rengini seçmek için kullanılır. SETFILLSTYLE (Desen,Renk) Desen, 0 ile 12 arasında tamsayı bir değerdir. Renk ise 0-15 arasında değer alır.FLOODFILL
İstenilen şeklin içini boyamak veya taramak için kullanılır. FLOODFILL (X,Y,Çerçeve Rengi) X,Y boyamanın başlayacağı nokta, çerçeve rengi ise boyamanın hangi renk ile çerçevelenmiş kısım için yapılacağını belirtir.
PUTPIXEL Ekranın istenilen koordinatına istenilen renkte nokta koymak için kullanılır. PUTPIXEL (X,Y,Renk No) X,Y noktanın koyulacağı koordinatı göstermektedir. SETTEXTSTYLE Yazılacak yazıların font, şekil ve büyüklüğünü ayarlamak için kullanılır. SETTEXTSTYLE (Font,Şekil,Büyüklük) Font, 0 ile 10 arasında değişen tamsayı bir değerdir. Herbir değer ayrı bir yazı fontunu göstermektedir. Şekil ise 0 veya 1 değerini alabilir. 0 değeri, yazının soldan sağa doğru yazılacağını; 1 ise aşağıdan yukarıya doğru yazılacağını belirtir. Büyüklük ise 1 ile 4 arasında değer alabilir.
SETUSERCHARSIZE Karakterlerin genişlik ve yüksekliklerini ayarlamak için kullanılır. SETUSERCHARSIZE (Yatay G., Yatay S., Dikey G., Dikey S.)Yatay g., karakterin yatay olarak genişliğini, yatay s. ise yatay olarak sıkışıklık değerini belirtir. Dikey g., karakterin dikey olarak yüksekliğini, dikey s. ise ydikey olarak1 basıklık değerini belirtir.
OUTTEXT ve OUTTEXTXY Grafik ortamda yazı yazmak için kullanılırlar. OUTTEXT (İfade) OUTTEXTXY (X,Y, İfade) X,Y yazılacak ifadenin başlangıç koordinatını belirtmek için kullanılır.
CLOSEGRAPH Grafik ortamdan text ortamına dönmek için kullanılan bir deyimdir.
ÖRNEK PROGRAM
Bu programı çalıştıracağımız dizin, kullanacağımız BGI dosyayı ile aynı olmalı. Bunun için BGI
dosyalarını, pascal dizininin içindeki BGI klasöründen programımızı kaydettiğimiz yere
kopyalayabiliriz yada programımızı BGI dizini içine kaydederek çalıştırabiliriz.
Uses Crt,Graph;
Var
Gd,Gm,x,mx,my:Integer;
Begin
DetectGraph(Gd,Gm);
Initgraph(Gd,Gm,'');
mx:=getmaxx;
my:=getmaxy;
setcolor(blue);
Rectangle (0,0,mx,my);
setcolor(red);
line (0,0,mx,my);
line(mx,0,0,my);
setcolor(yellow);
for x := 1 to 5 do
Circle(mx div 2,my div 2, x*10);
setcolor(green);
Ellipse(mx div 4,my div 2,0,360,50,100);
Ellipse(3*(mx div 4),my div 2,0,360,50,100);
Ellipse(mx div 2,my div 4,0,360,100,50);
Ellipse(mx div 2,3*(my div 4),0,360,100,50);
Readln;
End.