ELEKTRİK MOTORLARI-Özet-Yanlış Motor Seçiminde Meydana Gelen Sorunlar /
Uygulamada belirli bir işin yapılmasına yardımcı olan elektrik motorlarının nasıl seçileceği daima problem oluşturmuştur. İşe göre motor seçiminde yetkili kişileri karasızlığa götüren en önemli etkenler işin özellikleri ile çalışma ortamının özellikleridir. Motor seçimi için oluşturulan tablolarda birkaç önemli iş tespit edilerek motor güçleri belirlenmiştir. Fakat endüstride çok sayıda iş ve çalışma ortamı olduğu düşünülürse, bu tabloların ne kadar yetersiz kalacağı görülecektir. Teknolojinin gelişimi sonucunda işlerin çeşitlenmesiyle, her işe uygun tablolar hazırlamak da oldukça zordur. Bu nedenle işe göre motor seçiminin süreç yönü öğrenilirse, iş ne olursa olsun motor seçimi kolaylıkla yapılabilecektir.
Yanlış Motor Seçiminde Meydana Gelen Sorunlar / Motor Gücünün Küçük Seçilmesi
1. Motorda aşırı ısınma meydana gelir.
2. Kaymanın artması, devrin düşmesi, rotor geriliminin bir miktar artması gibi sorunlar meydana gelir.
3. Motor momenti yük momentini karşılayamaz.
4. Yapılan işin kapasitesi, dolayısıyla da iş verimi düşer.
Motor Gücünün Büyük Seçilmesi
1. Kuruluş ve işletme masrafları artar.
2. Motorun verim eğrisinin maksimum noktasından aşağıda çalışması gerçekleşir.
3. Güç katsayısının düşer, dolayısıyla devreden çekilen akım artar.
4. Fiziksel olarak büyüklük artar.
Yanlış Motor Seçiminde Meydana Gelen Sorunlar / Koruma Türünün Uygun Seçilmemesi
1. Tozlu ortamlar için gerekli koruma sağlanmazsa, sargılar üzerinde biriken toz, sargının ısısını dışarı artmasını engeller. Ayrıca bilyeler üzerine biriken toz motor milini sıkıştırır. Dolayısıyla her iki durumda da motor yanabilir.
2. Sulu ortamlar için gerekli ortamlar sağlanmazsa rulmanlar paslanır ve sargılar yalıtım özelliklerini yitirirler. Bu etkenler sonucu motor yanabilir.
3. Dokunmaya karşı koruma sağlanmazsa can güvenliği tehlikeye girer.
4. Koruma gerektirmeyen bir ortam için, suya, toza veya dokunmaya karşı korunmuş motor seçilmişse maliyet artar.
Yanlış Motor Seçiminde Meydana Gelen Sorunlar / Soğutma Türünün Uygun Seçilmemesi
1. Yeterli derecede soğutulmayan motor kısa sürede yanar.
2. Soğutmaya fazla ihtiyaç duyulmayan bir ortam için seçilecek etkili bir havalandırma yöntemi maliyeti artıracaktır.
Kısaca özetlenirse;
Motorun doğru seçimi ekonomik yönden büyük yarar sağlar. Birçok endüstri tesisinde kuruluş ve işletme masraflarını büyük ölçüde etkiler. Ayrıca işletmenin devamlılığında doğru elektrik motoru seçimi önem taşır. Üretimde zamanın büyük önemi vardır. Elektrik motorunun yanlış seçimi sonucunda işlerin aksamasıyla kaybedilen zaman işletmenin kazancına olumsuz etkide bulunacaktır.
Yanlış Motor Seçiminde Meydana Gelen Sorunlar / Motor Gücünün Seçimi
Motor gücünün doğru olarak seçimi endüstri tesislerinin kuruluş ve işletme masraflarına büyük ölçüde tesir eder. Gereğinden daha küçük güçteki bir motorun kullanılmasını sistemin normal çalışmasını temin edemez, meydana gelen aksaklıklar ve motorun devir sayısındaki aşırı düşmeler iş kapasitesinin düşmesine yol açar.
Çok daha güçlü bir motorun kullanılması ise tesisin ekonomik yönden kötüleşmesine ve maliyetin daha fazla yükselmesine ayrıca enerji masraflarının büyük ölçüde artışına sebep olur. Bu halde yalnız kuruluş masrafları daha fazla artmakla kalmayıp motor veriminin düşmesinden dolayı enerji kayıpları artar. Bu kayıplar dışında alternatif akım tesislerinde güç faktörü kötüleşir. Bu suretle şebekenin ve kuvvet santralindeki generatörün reaktif yükü artar.
Yük diyagramına göre seçilen motor tam yükle yüklenmeli ve çalışması sırasında müsaade edilen bir sınır değerine kadar ısınmalı fakat bu değeri aşmamalıdır. Keza motor çalışması esnasında meydana gelen aşırı yükleri karşılamalı ve iş makinesinin istenilen zaman içinde yol almasını temin eden yeterli büyüklükte bir yol alma momenti oluşturmalıdır.
Birçok hallerde motorun gücü ısınmaya göre tayin edilir. Fakat bundan başka motor yüklenebilirlik kabiliyeti yönünden uygun olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Devamlı yük halinde meydana gelen ısı sebebiyle motorun sıcaklık derecesi yükselir. Şayet motor, çevresindeki ortama hiç ısı vermemiş olsaydı, sıcaklık derecesi sonsuz olabilirdi. Fakat motorun dış yüzeyinden ortama vermiş olduğu ısı motorun yükselen sıcaklık derecesiyle birlikte artar. Bu suretle motorun ısınması azalır ve belirli bir zaman sonra sıcaklık derecesi artışı sona erer. Sıcaklık derecesinin sabit bir değere eriştiği ısı alış verişindeki bu denge durumu motorun sürekli çalışması durumunda meydana gelir. Fakat çoğu kere bu sürekli rejim sıcaklık derecesine erişmeden ya motorun çalışması sona erer ya da yükte ve bunun sonucu olarak kayıplarda bir azalma ve motor sıcaklık derecesinde bir düşme olur.