Amlifikatörler ve Osilatörler-
Amplifikatörler / Amplifikasyon ve Amplifikatör
Amplifikasyon bir sinyalin büyüklüğünün arttırılması işlemidir. Sinyal; bir devre için kullanılan genel bir terimdir. Amplifikatör (yükseltici-kuvvetlendirici) girişe uygulanan orijinal sinyalin dalga şeklini değiştirmeden genliğini yükseltme işlemini sağlayan bir elektronik cihazdır.
Amplifikasyon, genliğin yükseltilmesi yöntemidir. Genlik, sinyalin boyutunu belirleyen bir terimdir. AC (Alternatif akım)’ de genlik, genellikle gerilimin veya akımın büyüklüğünü gösterilir. Genliği tepeden-tepeye 5 Volt olan bir AC sinyal, genliği tepeden-tepeye 4 Volt olan bir AC sinyalden daha büyüktür.
Sinyal: herhangi bir AC veya DC devresinde herhangi bir akım, gerilim yada gücü ifade etmek için kullanılan genel bir terimdir; Örneğin giriş yada çıkış sinyali gibi.
Sinyal; büyük yada küçük AC ya da DC, sinüsoidal ya da sinüsoidal olmayan, hatta ses ve ışık gibi elektriksel olmayan bir işaret olabilir.
Sinyal çok genel bir terimdir ve çok farklı fiziksel büyüklükleri ifade edebilir
Analog bakımdan düşünülürse, Amplifikasyon-Amplifikatör-Genlik kavramlarının ilişkisi daha iyi anlaşılacaktır.
Yandaki şekilde orijinal sinyal amplifikatör ile 3 kat kuvvetlendirilmiştir. Sadece Y (dikey) yönünde amplifikasyon olduğuna dikkat ediniz.
Amplifikatörün çıkışındaki sinyal dalga şekli olarak aynı, fakat artık genlik olarak büyümüş bir sinyaldir.
Büyüteç büyütme işlemi yapar, nesnenin tüm boyutlarını görüntü olarak arttırır. Aslında nesne aynı nesnedir. X ve Y yönlerinde görüntü büyümesine dikkat ediniz. Büyüyen sinyal değilgörüntüsüdür.
Amplifikatörde, çıkış sinyali genlik olarak giriş sinyalinden farklılık gösterir. Fakat giriş sinyali hala değişmemiş olarak mevcuttur. Amplifikatör çıkış sinyalinin genliğini kontrol eder.
Amplifikatör; giriş sinyalinin genliğini yükseltme ve kontrol imkanı veren bir cihaz olarak tanımlanabilir. Çıkış sinyali, ideal olarak bakıldığında, giriş sinyalinin genliği haricindeki tüm özelliklerine sahiptir. Diğer bir deyişle ideal bir amplifikatör, çıkışa aktardığı sinyalin “frekans, faz, dalga şekli fonksiyonu” gibi karakteristik parametrelerini değil sadece genliğini değiştirir. Bu değişiklik genellikle kuvvetlendirme yönündedir.
Amplifikatörler / Amplifikasyonun Kullanım Alanları
Dünyamızda fiziksel değişkenlerin hemen hemen hepsi ölçülebilir sinyaller üretir, yada ölçülebilmesi-amaca hizmet etmesi açısından elektriksel sinyallere dönüştürülürler. Örneğin, ses mikrofon ile; yer titreşimleri jeofon ile, hız bilgisi takojeneratörler ile; müzik pikap ile; gitar sesi gitar manyetikleri ile toplanır. Ama bu sinyallerin amaca hizmet etmesi için hepsinin istenilen düzeye kadar kuvvetlendirilmesi gerekir. Bu amplifikasyon işlemleri genel olarak hep amplifikatörler ile yapılır.
Örneğin; bir kayıttan alınan ses sinyali, hoparlöre göndermek için çok küçüktür, bu yüzden kuvvetlendirilmesi gerekir. Sinyal, kaydedici cihazın iğnesi ile konuşmacı arasında pek çok kere yükseltilecektir. Her defasında yükseltilen sinyal, amplifikasyon işleminden geçer. Şekilde, birkaç amplifikasyon işlemine uğrayan, pikap ile hoparlör sistemi arasına bağlanmış bir ses yükseltici gösterilmiştir.
üçgen, amplifikatörü temsil eden standart semboldür.
Yükselticinin bir diğer kullanımı yandaki şekilde gösterilmiştir.
Radyo alıcısında kullanılan sinyal, antenden çok zayıf olarak alınır. Bu sinyal detektöre gönderilmeden önce yükseltilmelidir (Detektör verici tarafından gönderilen radyo frekanslı sinyalden ses sinyallerini ayırır).
Detektörden alınan ses sinyali daha sonra radyo hoparlöründe kullanılacak kadar kuvvetlendirilir.
Hemen hemen her elektronik cihaz bir amplifikasyon işlemi içerir, bu yüzden kullandığınız pek çok cihazda amplifikatörleri görebilirsiniz. Her elektronik cihazda en azından bir tane amplifikatör vardır. Kullanım yerine göre amplifikatörlerin pek çok çeşidi vardır. Genel olarak amplifikatörler iki şekilde sınıflandırılabilir.
Birinci sınıflandırma işleve göre yapılır:
• Gerilim Yükseltici Amplifikatörler (Ön Kuvvetlendiriciler)
• Güç Amplifikatörleri